22. Alevî-Bektaşiliğin Kutsal Yerleri Nerelerdir?

[Cihan Tas]

22. Alevî-Bektaşiliğin Kutsal Yerleri Nerelerdir?

Alevî-Bektaşilerin kutsal saydıkları mekanların başında Hacıbektaş ilçesi gelir. Alevî-Bektaşilerin "Büyük Pir" şeklinde nitelendirdikleri Hacı Bektaş Velînin türbesi bu ilçededir.

Abdal Musa Dergâhı da bu türden kutsal yerlerdendir. Antalya'nın Elmalı ilçesine bağlı Tekke köyünde bulunan Abdal Musa Dergâhı'nda 14. yüzyılda yaşadığı söylenen Horasan Erenlerinden Abdal Musa yatmaktadır.

İstanbul'da bulunan Şahkulu Sultan Dergâhı Alevî-Bek-taşîlerin bu yörede bulunan en büyük iki Dergâhından birisidir. Şah Kulu Dergâhı gerek mimarisi, gerekse binalarının işlevi bakımından geleneksel kültürümüzün en tipik örneklerinden biridir. Ülkemizde bazı binalar Kültür Bakanlığı ve bazı kurumlar tarafından korunurken bu dergâh, tamamen sivil toplum örgütleri tarafından yaşatılmaktadır.

Karacaahmet Sultan Yatırı ise tüm Anadolu Alevilerinin bildiği kutlulardan olan ve Hünkar Hacı Bektaş Velînin ardası Karacaahmet'in yattığı yerdir ve İstanbul'dadır. Bu Dergâh da Şah Kulu gibi tamamen sivil toplum örgütleri tarafından geleneksel yapısına uygun bir biçimde yürütülmektedir.

Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde bulunan Seyyit Battal Gazi Dergâhı 13. yüzyılda kurulmuş ve halen işlerliğini sürdürmektedir. Bu Dergâh da sadece Alevî ve Bektaşî vatandaşlarımızın değil Sünnî vatandaşlarımızın da kutsal saydığı ve yine sivil toplum örgütleri tarafından canlı tutulan bir yerdir.

Hasan Dede Türbesi Ankara'ya bağlı Hasandede Kasabasînda bulunmaktadır. Hasan Dede 16 yüzyılın en önemli şair ve bilge erenlerinden biridir. Biri Temeşvar'da olmak üzere birden fazla makam mezarı bulunmaktadır.

Bunların haricinde daha bir çok kutsal ziyaret yeri bulunmaktadır. Türkiye'de Alevî-Bektaşilerce kutsal sayılan mekanların sayısı 500 civarındadır. Binlerce kutsal ziyaret yerinin tümünü saymak yerine dağıldıkları coğrafyayla tanımlamak daha doğru olur. Bu coğrafya içinde Kazakistan'da Hoca Ahmet Yesevîden başlayarak Anadolu ve Balkanlara kadar yayılı. Orta Avrupa'da Gül Baba ve İdris Baba ile Polonya'da Gdansk'taki Sarı Saltuk yatırı bir sınır oluşturur. Mısır'da Kaygusuz Abdal Dergâhı ve Tunus'ta Hacı Bektaş Velî makam mezarı ile de Kuzey Afrika'ya kadar yayılmıştır.