TACÜ’L ARİFİN SEYİT EBU’L VEFA
Ebu’l Vefa adı Ağuçan, Mineyik ve Kara Pir Bad şecerelerinin hepsinde de geçmektedir. Ord. Prof. Dr. Fuat Köprülü Ebu’l Vefa’nın adını “Seyyid Ebu’l-Vefa-yi Kürdi” veya “Ebü’l Vefa-i Bağdadi” diye yazar ve Mevlana’nın halifelerinden Çelebi Hüsameddin Hasan’ın Mevlevi geleneğine göre Şeyh Ebü’l Vefa-i Kürdi’nin neslinden olduğunu aktarır (Bkz. , Köprülü, İlk Mutasavvıflar, s. 193, dipnot 63).

Hüsameddin Çelebi (1225-1284); Eflaki’de Urmiyeli (Rumiyeli), Şafii ve “Kürt” olarak tanıtılır.

Tahsin Yazıcı da Eflaki’nin Arifler’in Menkıbeleri’ne yazdığı önsözde, asıl adı “Kâkis” olan Ebü’l Vefa’nın aslen “Kürt” ve Urmiyeli olduğunu söyler. O’nun anlatımına göre Irak’taki “Kürt” kabilelerinden birine mensuptur. Başlangıçta bir eşkiya iken “Şeyh Muhammed Şanbeki” (J. Spencer’de 10’uncu yüzyılda yaşadığı söylenen “Ebu Muhammed Abdullah Talha ash-Shunbuki”) tarafından tövbe ettirilip tarikata alınmış, zamanla Irak’ın meşhur şeyhlerinden biri olarak öne çıkmıştır. Eflaki’de Hüsameddin Çelebi’ye ait olduğu söylenen “Kürt olarak yattım, Arap olarak kalktım” sözü bir rivayete göre Ebü’l Vefa tarafından söylenmiştir.

Bataih’te “Tacü’l Arifin” diye ünlenen Seyit Ebü’l Vefa (ölm. 1017 veya 1107), Vefailiğin kurucusu olarak bilinir. Babailik, bazı kaynaklarda Vefailikle ilişkilendirilir. Ünlü Baba İlyas, Ebü’l Vefa’nın halifesi olarak tanıtılır.

J. Spencer Trımıngham’ın “The Sufi Orders İn İslam” (Oxford, 1971) başlıklı eserinde Ebü’l Vefa’nın 1026-1107 tarihleri arasında yaşadığı söylenir. Bağlantılı olduğu tarikat çift adla “Shunbukiyya-Wafa’iyya” olarak adlandırılır (Bkz. a.g.y., s. 41-50).