Sponsor Reklamlar


Ağaç Şeklinde Aç8Beğeni
  • 5 gönderen AmaethoN
  • 2 gönderen miSbon
  • 1 gönderen ByMunzur

 
Seçenekler
Alt 09.06.10   #1
AmaethoN
AmaethoN - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Kıdemli Üye
Üye
Üyelik tarihi: Jun 2010
Nereden: elazığ
Mesajlar: 203
Rep Puani : 10
Standart Zazaca


Zazaca; Türkiye’de özellikle İç Doğu Anadolu'da (Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu) ve İç Anadolu bölgelerinde, ve göç nedeniyle bazı Avrupa ülkelerinde de konuşulan Hint-Avrupa dil ailesine mensup bir dildir. Bilimsel sınıflandırmada bu dil ailesinin "Kuzeybatı İranî diller" grubunda yer alır, Zazaca, Türkiye'de Türkçe ve Kürtçe'den sonra en çok konuşulan üçüncü dildir.
Zazaca, Türkiye'de iki ilde Tunceli ve Bingöl'de en fazla konuşulan dildir. Bu ilin dışında Erzincan, Elazığ, Diyarbakır,Sivas, Muş, Urfa, Adıyaman, Malatya,Batman, Bitlis, Kayseri, Aksaray gibi illerin bazı bölgelerinde konuşulur.
Zazalar kendi dillerini genellikle Zazaki olarak adlandırırlar ve dilbiliminde de daha çok Zazaki (Zazaish, Zazaische) ve Dımli olarak tanınır. Bunun yanında Kırmancki, Dımılki, Zonê Ma, Zıwanê Ma, Dêsımki, gibi kavramlar da Zazaca'nın diğer yerel adlandırmalarıdır.
Hint-Avrupa dil ailesinin İranî diller grubuna ait olan Zazaca, Alman dilbilimci Prof. Dr. Jost Gippert ve LeCoq'a göre İrani dillerin Kuzeybatı kolunun Hyrkani (< Gurgân) alt gurubuna aittir. Gilanice, Goranice, Mazenderanca, Beluçice, Sengserice dilleri de bu alt guruba aittir.

Zazaca'nın sınıflandırılması

Dil bilimciler Zazaca'yı bir dil olarak kabul eder. İranoloji dilbilimine göre, Zazaca başlı başına bir dildir. Oskar Mann ve öğrencisi Karl Hadank'ın 20. yy.ın başında yaptığı araştırmalar sonucu derleyip 1932'de Leipzig'de çıkan kitabında, ilk kez Zazaca'nın bir Kürt lehçesi olmadığını savunmuştur. Yine Karl Hadank gibi bazı dilbilimciler bu görüşü savunmaktadırlar.Zazaca eski dillerden Partça ve Avestçe'nin devamı olarak kabul edilir.
Zazaki ve Gorani dili birbirine çok yakındır ve İrani diller ailesinde Zaza-Gorani dil grubu olarak aynı kategoride yer alırlar.Birçok araştırma Zazaca'nın Horasan'da konuşulan Fars lehçeleriyle yakınlığını ortaya koymuştur.

Zazaca'nın lehçeleri

Zazaca sözcük dağarcığı ve gramer açısından, İranî diller içerisinde Partça ve Avesta diline en çok benzeyen dildir. Kaynak {Prof. Dr. Jost Gippert}Ethnologue'a ve bazı dilbilimcilere göre Zazaca, Kırmancki (Kuzey Zazaca) ve Dimli (Güney Zazaca) olmak üzere iki lehçeden, AlmanyaFrankfurt'da bulunan Zaza Dil Enstitüsü ve Frankfurt Üniversitesi'ne göre ise üç lehçeden oluşur:
  1. Kuzey Zazaca: (Uluslararası SIL Kodu: kiu Dersim, Erzincan, Sivas, Muş dolaylarında Alevi Zazalar tarafından konuşulur. Bunun da kendi içinde ağız farklılıkları vardır. Dersim, Sivas, Muş farklılıkları gibi. Kuzey Zazaca'nın Kırmancki adlandırılması ile Kürtçe'nin bir lehçesi olan Kurmanci kavramları birbirine karıştırılmamalıdır.
  2. Merkez Zazaca: Elazığ'ın Palu ilçesi başta olmak üzere Elazığ ve Bingöl illerinde genellikle Şafi Zazalar tarafından konuşulur. Bunun içinde de şive farklılıkları vardır, Palu, Eğil, Solhan, Hîni (Hani), Ergani, Kulp, Piran, Maden.. şiveleri gibi.
  3. Güney Zazaca: (Uluslararası SIL Kodu: diq) Siverek (Şanlıurfa), Gerger (Adıyaman), Mutki (Bitlis), Kuzey DiyarbakırMalatya dolaylarında Hanefi Zazalar tarafından konuşulur. Bunun içinde de kendi ağız farklılıkları vardır ; Çermik, Gerger ve Siverek gibi.
Kuzey ile Güney lehçeleri, Merkez Zazacaya oranla gramer ve sözcük dağarcığı bakımından birbirine daha yakındır.
Güney lehçesi ve geçiş şiveleri, dil tarihi açısından diğerlerine göre daha muhafazakar (arkaik) bir yapıya sahiptir. Merkez Zazacasında da bu Lice ve Kulp, Kuzey Zazacasında ise Bingöl, Varto, bazı yönleriyle Hozat ve Ovacık ve de Almus-Hafik ağzı için söylenebilir, iletişim sağlayabilenler de genelde daha muhafakazar olanlardır. Zazacaya ana dili olarak çok iyi hakim olan ve günlük hayatında kullanan, az çok farklı ağızları bilenler arasında genelde tüm lehçeler arasında anlaşma sağlanmaktadır. Şiveler arasındaki farkları öğrenip alıştıktan sonra da en azından güncel konularda anlaşmakta zorluk çekilmediği gözlenebilir.
Lehçeler arasındaki farklar ve sınıflandırma kriterleri sesbilimsel yönde belirmektedir ki sonra sözcük dağarcığındaki farklar gelmektedir. Dilbilgisi açısından bakıldığında, bu lehçeler arasında çok büyük farklılıklara rastlanmaz. Güney ve Merkez Zazacası birbirine Kuzey Zazacasına göre biraz daha yakınken, Güney ve Kuzey Zazacası arasında da belirli ortaklıklar bulunmakta, keza Merkez ve Kuzey Zazacası için de durum öyledir.
Kuzey Zazacasıyla Merkez ve Güneyi -bütün ağızlar için geçerli olmasa da- ayırt edici farklar ses yapısında ortaya çıkmaktadır. Kuzey Zazacanın birçok şivesinde ş ve j seslerinin telaffuzundan kaynaklı olarak ç ve c seslerinin belirli şartlar altında [ts] ve [dz] şeklinde telaffuz edilmesi, tüm Kuzey ağızlarında patlamalı (plosives) olan ç, k, p, t ünsüzlerin soluksuz (unaspirated) ( <çh, kh, ph th> şeklinde yazılan) eşleri de bulunur. Merkez ve Güney Zazacasında ise soluksuz ünsüzlerden ph ve th birkaç ağızda bulunur. Örn. Bin.-Solhan phonc “5” veya thal “acı tat”, lakin Arapça veya Süryanice’nin etkisiyle hemen tüm Merkez ve Güney ağızlarında varolan ḥ (ح), ‘ (ayn ع) gibi boğazsıl (pharyngeal) ünsüzler[1], kimi ağızlarda da bulunan ṭ (ط), ṣ (ص) ve ḍ (ض) gibi pekiştirmeli (harf-ı sâkile, pharyngealized) ünsüzler mevcuttur. Kuzey Zazacasında Eski İranca’nın uzun ū ünlüsü ü olarak yansırken, Güney ve kısmen Merkez’de uzun û olarak kullanılır. “Almak (şimdiki zaman gövdesi), gezmek, dışkı, ev, kız” gibi belirli sözcükler Güney’de ve Merkez’de gên-, geyraene (gêrayış), gi, keye, keyna olarak g/k şeklinde telaffuz edilirken, Kuzey’de Hozat ve Bingöl-Adaklı’nın bazı ağızları hariç cên-, cêraene, ci, çê, çêna olarak c/ç damaksıl (palatalized) şekline dönüştürülmüş olarak telaffuz edilir.
Biçimbilim (morphology) açısından önemli farklar ise, Kuzey’de fiil çekiminde, şimdiki zaman bildirme kipinde (indicative), 2. tekil şahısta eril ve dişil ayrımı yokken –a, örn. tı vana ~ vanay “diyorsun”, Kuzey ve Güney’de eril için –ê ~ –i, tı vanê, dişil için –a, tı vana (kalıntı olarak –ay) kullanılır.[2]
11’den 19’a kadar sayılan sayılarda Kuzey’de önce onar, sonra teker sayı gelirken, örn. des u hirê “13”, Merkez ve Güney’de bu şekliyle de bulunmakta ve genelde (çoğu İrani ve Hint-Avrupa dillerinde olduğu gibi) önce teker, sonra onar sayı gelir: hirês (< *hirê-des) “13”[3]. “De, dahi” zarfı Kuzey’de genelde ki iken, çoğu Kuzey ve Güney ağızlarında zi şeklinde kullanılır.
Sponsor Reklamlar

esra.tutsak62, prestion, miSbon ve 2 diğerleri bunu beğendiler..
AmaethoN isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti
Alt 21.03.11   #2
miSbon
miSbon - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Kıdemli Üye
Üye
Üyelik tarihi: Feb 2011
Nereden: boş
Mesajlar: 530
Rep Puani : 13
Standart Cevap: Zazaca


zazaca lehceleri gercekten cok degişik bizim yani benim bildigim ana dilim olan zazaca ile tunceli zazasi cok farklı dinlerken tuhafima gidiyor
Sponsor Reklamlar

"-dost-" ve Esina bunu beğendiler.
__________________
____ღ♥ღ___miSbon___ღ♥ღ____
miSbon isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti
Alt 15.10.12   #3
ByMunzur
Avatar mevcut degil.
Banned
Banned Users
Üyelik tarihi: Oct 2012
Nereden: Müzik Diyarı
Mesajlar: 1.264
Rep Puani : 31
Standart Cevap: Zazaca


Aslında zazaca aynı ama dediğiniz gbii yöresel şivelerden kaynaklı sorunlar var bende zazayım bingöl zazacası çıok tuhaf aynı farsça gibi ama Dersim Erzincan Erzurum VArto ;URfa ve Diyarbakır zazacası hemen heme n aynı Elazığ ve Bngöl zazacası farklı buda yöresel şivelerden kaynaklı..
Sponsor Reklamlar

ByMunzur isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti
Alt 15.10.12   #4
Sun's Son
Avatar mevcut degil.
Banned
Banned Users
Üyelik tarihi: Nov 2011
Nereden: Halep
Mesajlar: 333
Rep Puani : 10
Standart Cevap: Zazaca


Çok güzel bir paylaşım. Ellerinize sağlık. Forumumuzda belli periodlarla Zazaca öğrenme (Selamlaşmadan başlayabilirsiniz mesela, elinizden geldiğince gramer vs. kurallarını da öğrenmek isteriz.) paylaşımlarında bulunursanız hem forumumuz çok renkli olur hem de farklı bir kulvarda da öğreticilik kimliğine sahib olur.
Urfa Siverek'ten Zaza bir aile dostumuzdan şu kadarını öğrendim:
-Weşa trında?
-Allah razibo.

Paylaşımlarınızı bekliyoruz.
Sponsor Reklamlar

Sun's Son isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti
Alt 15.10.12   #5
ByMunzur
Avatar mevcut degil.
Banned
Banned Users
Üyelik tarihi: Oct 2012
Nereden: Müzik Diyarı
Mesajlar: 1.264
Rep Puani : 31
Standart Cevap: Zazaca


Ben bir kaç örnek vereyim hemen bu konu hakkında
mesela selamlaşma tanışma v.s için grekli bir kaç cümle veryim sonrada
güzel bir sözlük paylaşacağım

--- Xer ama ---> Hoş geldin
--Tı sekena --> Sen nasılsın
--Rındım ------> iyyim ( Elazığ Bingöl yöresinde Hol denir)

Tı - Sen
Ez -Ben
Ya -O
Mı - biz
Çene- kız
Lac- Erkek
Daye -anne
bavo- baba


devamı sözlüğümüzde yer almaktadır.
Sponsor Reklamlar

Sun's Son bunu beğendi.
ByMunzur isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti
Alt 09.02.13   #6
seykek
Avatar mevcut degil.
Kıdemli Üye
Üye
Üyelik tarihi: Feb 2013
Nereden: ailem
Mesajlar: 131
Rep Puani : 31
Standart Cevap: Zazaca


MI -BIZ DEMEKSE ISE
ma- NE DEMEK

piyasada zazaca gramer kitaplari var ogrenmek isteyen icin idealdir istanbulda kurslarda var.
Sponsor Reklamlar

seykek isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alinti

Seçenekler


Bookmarks
    Bu içeriği paylaş --> Facebook Bu içeriği paylaş --> del.icio.us Bu içeriği paylaş --> Myspace Bu içeriği paylaş --> Google Bu içeriği paylaş --> Twitter Bu içeriği paylaş --> MSN Bu içeriği paylaş --> Digg Bu içeriği paylaş --> Yahoo Bu içeriği paylaş --> Linkedin
Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Önceki veya sonraki konu...
Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Zazaca türkü isteyen genci fasistler öldürdü gencalevi Pir Yolu Haber Merkezi 4 18.12.11 21:42
Kılıçdaroğlu için Zazaca afiş Alevi Seçimler 8 20.05.11 17:33
Zazaca Deyis ve Semah izle Alevi Semah Ve Cem İcerikli Videolar 0 22.09.10 19:17




Totobo Totobo

Sitemiz tüm dünyaya açık, hiçbir ayrım yapmaksızın faaliyettedir. Sitemize katılmak için alevi olmanız şart değildir kapımız herkese açıktır ve herkes fikir ve düşüncelerini özgürce konuşabilir. Ayrıca tüm üyeler her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir. Her türlü sorumluluk yazan kullanıcıların kendisine aittir. Uygunsuz davranış vb. hareketler bazen site ekibinin gözünden kaçabilir. Bu yüzden uygunsuz davranış görülmesi durumunda, şikayetlerinizi iletişim bölümünden bildirirseniz, gerekli işlemler yapılacaktır. Bu site, telif hakları Copyright ©2000 - 2011, Jelsoft Enterprises Ltd'e ait olan vBulletin® scripti ile tasarlandı ve kodlandı. Ayrıca sitemiz extra Php ve Ajax -jQ- ile güçlendirildi. Arama motoru optimizasyonu ise, vBSEO kullanılarak yapılmıştır.

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 PL2