Radyasyon ve Zararları

[Dede-baba]

Radyoloji'de Hasta Hakları

Toplumun radyasyondan korunmasında ilk adım hekimlerin eğitimi ve vicdanıyla ilgilidir.Teşhisde ve ayırıcı teşhisde yararı olmayan röntgen istemlerinden kaçınmak korumanın ilk adımıdır.

Şüphesiz ki hayat kurtarıcı ve hayatın sağlıklı devamı için gerekli olan röntgen uygulamaları doğru ve isabetli kullanım söz konusuysa yararlıdır.Röntgen çekimleri yarar-zarar hesabı yapılarak mutlak gerekliyse uygulanmalıdır.

Ülkemizde genel anlamda insan hakları dar anlamda da hasta hakları ihlalleri en çok röntgen uygulamalarında yaşanmaktadır.Röntgen uygulamalarına bağlı zararların anında ortaya çıkmayışı bu ihlalin farkedilmemesine neden olmaktadır.Bu ihlalin önemli bir nedeni de birkaç değerli bilim insanı dışında ağırlıklı olarak bilim insanlarının ısrarlı suskunluğudur


Bir tarafta sesi duyulmayan bilim insanları ve onların sesini duymayan yöneticiler,diğer tarafta bilim insanlarının suskunluğundan yararlanıp röntgen uygulamalarını aklamaya çalışan ama bu aklama işini bilimsel verilerle yapamayacakları için komik karşılaştırmalarla röntgen uygulamalarını masumlaştıran(!)lar var.

Röntgen uygulamalarını aklamaya çalışanların yöneticileri ve hekimleri yanıltıyor olması hasta hakları ihlalinin temel nedenidir.”Bir batın filminden alınan radyasyon doğadan alınan altı aylık radyasyona eşittir” diyebilen ve de yöneticileri ve hekimleri buna inandırmış olanların bilim insanı kimliği sorgulanmalıdır.Ankara için altı aylık doğal radyasyon 45 miliröntgen civarındayken, batın filminde açığa çıkan en az 3000 miliröntgenlik radyasyon dozunu eşitlemeleri soyut kavramların mucizesidir(!).Dahası röntgen uygulamalarında 3000mR lik radyasyon dozunu “doku ve organ ağırlık faktörleri” kullanılarak 50 ya da 100 mR ne indirenler doğal radyasyona bu işlemi yapmaya pek yanaşmamaktadır.

Devam-ı var


kaynak:

Gazi ŞAŞKIN, "RADYOLOJİDE HASTA HAKLARI" Bilimsel makale, [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]

[Dede-baba]

Radyoloji'de Hasta Hakları

Röntgen uygulamalarında maruz kalınan radyasyonu doğal radyasyonla karşılaştırıp aklamaya çalışanlar çuvallamıştır.Haddim değil ama mecburiyetten DOZ HIZI YASASINI hatırlatıyorum.Altı aylık 45 mR lik doz hızı ile 0,1 saniyedeki 3000mR doz hızı ve etkisini eşitlemek akıllara ziyan bir beceridir.

Organların soğuracağı ve hastalık yapabilecek doza “etkin doz “ denir.Çok basit tanımıyla etkin doz; organ ağırlık faktörü ile organa gelen dozun çarpımı ile bulunur.Ağırlık faktörü 0,1 olan bir organın etkin dozu 300mR dir.SI değeri ile 3mGy(miligray) olur.

Hekimlerin ve radyoloji teknisyenlerinin radyasyon fiziği ve radyobiyoloji konusunda aydınlatılarak doğru bilgilerle donatılması radyolojide hasta hakları ihlalini önleyecektir.

Röntgen uygulamaları döner sermaye puanlamasından çıkarılmalı röntgen ünitelerinin özelleştirilmesine de son verilmelidir.Özel merkezlerin röntgen uygulamaları denetlenmeli özel ve resmi sigorta anlaşmalarına sınır getirilmelidir.

Yine küçük özel merkezlerde ucuz işgücü ya da daha az personel maliyeti sağlamak için hemşire,laborant,sekreter ve hatta hizmetliler röntgen çekimlerinde görevlendirilmektedir.Bu ise hasta dozunu artıran yasadışı uygulamalardandır.

Çünkü ülkemizde durum çok vahim boyutlara ulaşmıştır.Karın ağrısı şikayetiyle hastaneye başvuran herkese ayakta ve yatarak batın grafileri ile akciğer grafisi çektirmek rutin hale gelmiştir.Yine sadece başını çarpmış ve hiçbir klinik ve gözlemlenebilir belirtisi olmayan,hastane içinde yürüyerek muayene ve tetkik odalarını dolaşabilen hastalara 1 kafa tomografisi,2 kafa,2 boyun,2 sırt,2 bel,kalça ve akciğer grafisi hastanın çocuk ya da genç olması bile dikkate alınmadan çektirilmektedir.

Çekimleri yapan teknisyenlerin de eğitim yetersizliği bu duruma eklenince kazadan kurtulmuş hasta yüksek oranda kanser riski taşıyan bir insan haline getirilmiş olmaktadır.En iyimser hesaplama ile bu durumdaki hasta 15 mGy kadar etkin doza maruz kalmaktadır.BİR TOPLUM TÜM BEDEN DOZU OLARAK 10mGy RADYASYONA MARUZ KALIRSA HER 10000 KİŞİDEN BİRİNİN ÖLECEĞİ BEKLENİR.1mGy DOZDA TÜM KANSER TÜRLERİ İÇİN NOMİNAL RİSK 1/200.000 DİR.


Devam-ı var


kaynak:

Gazi ŞAŞKIN, "RADYOLOJİDE HASTA HAKLARI" Bilimsel makale, [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]

[Dede-baba]

Radyoloji'de Hasta Hakları

Röntgen uygulamalrında hak ihlallerine maruz kalan sadece hastalar değildir.Radyoloji teknisyenleri de bu karmaşa içinde radyasyona maruz kalmakta kanser ve genetik risklerle iç içe görev yapmaktadır.

Ülkemiz de meslek grupları içinde tiroit hastalıklarına en çok yakalananlar röntgen teknisyenleridir.İş zorluğu ve riskleri ısrarla görmemezlikten gelinerek çalışma şartları hergün biraz daha ağırlaştırılmaktadır.

Döner sermaye uygulamaları ile hekimlerin adeta kar eden işverenler konumuna getirilmiş olması hekim dışı sağlık personelini de işverene para kazandıranlar konumuna getirmiştir.Dolayısıyla para kazanan daha çok para kazanmak için az personelle daha çok iş istemeye başlamıştır.

Radyoloji teknisyenlerinin çalışma koşulları ağırlaştırılırken gerekçeler radyoloji teknisyenlerinin ürettiği işten pay alanların görüşleri dikkate alınarak hazırlanmaktadır.Ne yazık ki bu görüşlerin doğruluğu da sorgulanmamaktadır.

İş zorluğu ve riskleri değerlendirmesinde sadece radyasyon dikkate alınmakta birleşik risk ve zorluk değerlendirmesi yapılmamaktadır.Radyasyon risk değerlendirmesi içinse varılan kanaat “teknisyenler radyasyona maruz kalmıyor”olmaktadır.Teknisyenler için ileri sürülen bilim dışı görüşe göre, teknisyenler radyasyon kaynağının başında çalışırken bir yılda doğadan alınan kadar radyasyona maruz kalmaktaymış,hem de bir yılda!

Röntgen teknisyenlerinin bu durumu ile hasta hakları arasında doğrudan bir ilişki vardır.Eğer teknisyen röntgen uygulamalarında kullanılan radyasyonun zararsızlığına inandırılmış olursa o da hastayı korumaya gerek duymayacaktır.Yine işin kalitesi ve hastanın güvenliği önemsenmeyip sadece işin sayısal değeri dikkate alınarak teknisyenin iş yükü artırıldığından hasta için güvenlik önlemi alacak zaman da ortadan kaldırılmış olmaktadır.Buna bir de hastaların bilgisizlikten kaynaklı aceleciliği eklenince hasta ve personel güvenliği tamamen ortadan kalkmaktadır.

Radyolojide hasta güvenliği yöneticilerin,hekimlerin,teknisyenlerin ve halkın doğru bilgilendirilmesi mümkündür.Görev ise bilim insanlarına düşmektedir. Doğru bilgilendirme ile milletimizin geleceği daha sağlıklı kılınacak şifa bulmaya gelenler hastaneden gizli bir derde sahip olmadan gidebilecektir.
ÇÜNKÜ;


Röntgen uygulamaları nedeniyle ortaya çıkan kanser vakalarının bazı ülkelerdeki yüzde değerleri şöyledir.İngiltere'de %0,6, ABD'de %0,09, Almanya'da %1,3 ve Japonya'da %2,9 dur.Ülkemizde bu konuyla ilgili bir araştırma ne yazık ki yoktur!

Çeşitli röntgen uygulamalarında hastaların maruz kalacağı dozlar ve riskler aşağıdadır.

5 yaş ve altı çocuklar için İngiltere’de yapılmış çalışmaya göre Kanser riski;
Akciğer Filmi Etkin Doz 0,01 mGy Risk 1 / 1.000.000
Batın Filmi Etkin Doz 0,12 mGy Risk 1/ 80.000
Kalça Filmi Etkin Doz 0,08 mGy Risk 1 / 120.000
Kaynak: Practical Radiation Protection in Healtcare UK



Devam-ı var


kaynak:

Gazi ŞAŞKIN, "RADYOLOJİDE HASTA HAKLARI" Bilimsel makale, [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]

[Dede-baba]

Radyoloji'de Hasta Hakları

1) Röntgen çektirmesi için hekime ısrarda bulunmayın

2) Eski veya eski olduğunu düşündüğünüz cihazlarla filminizin çekilmesine izin vermeyin.

3) Çekilecek film için size kullanılacak kV,mA ve sec ya da kV ve mAs değerlerini sorun.Bu değerlerin en düşük olduğu merkezlerde röntgen filminizi çektirmeye özen gösterin.

4) Maruz kalacağınız radyasyon miktarını ısrarla öğrenin.

5) Filminizi çekecek kişinin röntgen/radyoloji teknisyeni/teknikeri olup olmadığını öğrenin.Gerekiyorsa kimlik sorun.

6) Röntgen cihazının TAEK tarafından verilmiş lisans belgesi olup olmadığını öğrenin.Belge yoksa röntgen çekimini yaptırmayın.Belgenin röntgen ünitesinde asılı tutulması zorunludur.

7) Çekim için beklerken ünite duvar ve kapılarına yakın durmayın.

8) Röntgen odasında bir başkasına film çekilirken sıraya alınmak istenseniz bile kabul etmeyin.Bazı merkezlerde hastalar röntgen odası içinde sıraya konulmaktadır.Bu filmi çekilen hastalardan saçılan radyasyona da maruz kalmanıza neden olur.


9)Yardıma ihtiyacınız yoksa röntgen odasına yakınınızla girmeyin.Onun da sizden saçılacak radyasyona maruz kalmasına neden olursunuz.Tıbbi zorunluluk varsa refakatçiniz için radyasyon miktarını azaltacak kurşun önlük verilmesini isteyin.

10) Ayarlama için kullanılan görünür ışık yoğun olarak maruz kalacağınız radyasyon sahasını da gösterir.Bunun gerektiği kadar açık olmasını kontrol edin.Alan dışında kalan beden bölgelerinizin kurşun önlükle kapatılmasını isteyin.Örneğinakciğer grafisi çekilirken yüzünüzün dönük olduğu duvarda cihazın aydınlatma ışığını görüyorsanız bu sadece akciğerlerinizin değil tüm bedeninizin radrasyona maruz kalacağını gösterir.Uyarın.

11) Karın ya da kalça filmi çekilirken testislerin alan dışı bırakılıp kurşun plaka ile de kapatılmasını istenmelidir.Kadınlarda ise tıbbi bir neden yoksa yumurtalıklar kurşun plaka ile kapatılmalıdır.


12) Tüm bunlar yasal haklarınız olup çocuklarınız için de hayati öneme sahiptir.

kaynak:

Gazi ŞAŞKIN, "RADYOLOJİDE HASTA HAKLARI" Bilimsel makale, [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]

[Dede-baba]

Erken teşhis derken erken kanser olmayın

Mamografi :

Hiç şikâyeti olmayan bir kadının ilk mamografisini 50 yaşında yaptırması gerekir. (Dikkat! 40 değil 50) ABD Koruyucu Hekimlik Kurumu geçen ay yaptığı açıklamada bugüne kadar 40 yaşında başlatılmasını önerdiğimiz mamografi kontrolünün 50 yaşında başlatılmasının daha doğru olacağını açıklamıştır. Anne, kızkardeş, teyze, hala gibi yakın akrabalarında meme kanseri olanların kontrollere daha erken, örneğin 35 yaşında başlaması gerekir. İlk yapılan mamografiniz normal ise 2 yıllık aralıklarla kontrol yaptırmanız yeterlidir.


Akciğer filmi:

Erken teşhis için kontrol amaçlı akciğer filmi çektirmeyin. Boş yere şua almak dışında işe yaramaz. Akciğer kanserinin erken teşhisinde düzenli aralıklarla çekilen filmlerin hiçbir rolü yoktur. Check-up programınızda akciğer filmi varsa ‘Çektirmek istemiyorum’ deyin.


Kolonoskopi:

Bu işlemde ışıklı bir boru ile kalın bağırsağın tümü incelenir ve gereken yerlerden biyopsi alınır. İşlemden önce hastaya anestezi yapılmaz ama bir iğneyle yarı uyuşma sağlanır. Acı veren bir işlem değildir. Bağırsak kanseri, sık görülen kanser türlerinden birisi olmakla beraber eğer vaktinde teşhis edilirse tedavisi çok kolaydır. Basit bir kolonoskopiyle poliplerin alınması ilerde kansere dönüşme potansiyelini önler. Hiçbir şikâyeti olmayan kişilerin 50 yaşına geldiklerinde ilk kolonoskopilerini yaptırmalarını, normal çıkması halinde 5-7 yılda bir tekrar ettirmelerini öneriyorum. Kolonoskopide polip bulunması halinde kontroller daha sık yapılabilir. Ailesinde kolon kanseri olan kişilerin ilk kolonoskopilerini 40 yaşında yaptırmaları gerekir.

Kaynak:

" Erken teşhis derken erken kanser olmayın" bilimsel makale Dr. Murat Kınıkoğlu, akşam gazetesi yazı dizisi, 7 Aralık 2009

[Dede-baba]

Mecbur Kalmadıkça Tomografi çektirmeyin

1 TOMOGRAFİ FİLMİ = 442 AKÇİGER RÖNTGENİNE DENKTİR.


Bir tomografi çekiminin bazı durumlarda 442 kez akciğer röntgeni çektirmiş kadar radyasyonun vücuda nüfuz etmesine sebep olduğu ortaya çıktı

Uzmanlara göre tomografi her 80 hastadan birinde kanseri bile tetikleyebiliyor. California Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada ortalama bir tomografi çekimi sırasında vücudun 442 akciğer röntgeni ya da 74 mamogram çektirmiş kadar radyasyon aldığı belirtildi.


Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre bilgisayarlı tomografiden yayılan radyasyon kanser riskini artırıyor. ABD’de 2007’de yapılan tomografilerden 15 bin kişinin ölebileceği ileri sürüldü

Başyazısında, Ulusal Kanser Enstitüsü’nün bir araştırmasına değilen saygın tıp dergilerinden “Archives of Internal Medicine”, bilgisayarlı tomografi cihazlarıyla yapılan tanı koyma amaçlı testler sırasında yayılan aşırı radyasyondan binlerce kişinin kanser olabileceğini öne sürdü. Uzmanların doktorlara “gereksiz yere bilgisayarlı tomografi yapmayın” çağrısını da vurgulayan dergi şu noktalara dikkat çekti:


CT, yani bilgisayarlı tomografi cihazlarından yayılan aşırı radyasyon, kanser riskini artırıyor.



* CT taraması, hastayı keşif amaçlı tıbbi operasyon seçeneğinden kurtararak doktorlara vücudun içini görme imkânı tanıyor. Ancak bu cihazlar, geleneksel röntgen cihazlarından daha fazla radyasyon yayıyor. Verilere göre, bir göğüs CT taramasına giren hasta, göğüs röntgeninin yaydığı radyasyonun 100 katı bir doza maruz kalıyor.

* ABD’de 1980 yılında yalnızca 3 milyon kişinin geçtiği CT taraması, 2007’de 70 milyon kez uygulanmış.

* Ulusal Kanser Enstitüsü’nün geliştirdiği bir formül, 2007’de yapılan CT taramalarının 29 bin kanser vakasına ve 15 bin ölüme yol açabileceğini gösteriyor.

* Kanser vakalarının üçte birinin, CT taramasından geçtiği sırada 35 ila 54 yaş arası olan kişilerde oluşması bekleniyor. Kansere yakalanacağı öngörülen kişilerin üçte ikisinin kadınlardan oluşacağı tahmin edilirken, meme kanserinde de 2 bin vakalık bir artış kaydedileceği tahmin ediliyor.


Prof. Dr. Şuayip Yalçın (Hacettepe Tıp Fakültesi Onkoloji Hastanesi Başhekimi ve Tıbbi Onkoloji Derneği Başkan Yardımcısı):

“....Biz zaten ‘iyonize radyasyon’ dediğimiz durumun kansere yol açabileceğini biliyoruz. Bunlarla ilgili birtakım kriterler var. Vücudun alabileceği maksimum dozlar belirlenmiştir. Bazen tıbbi olarak gerekli durumlarda bunlar aşılabiliyor ama genellikle buna dikkat ediliyor. Önemli olan bilinçsizce veya çok sayıda yapılan çekimlerdir. Hasta için gerekli olmadıkça çekilmemeli. Hasta da doktor istemi olmadan bu görüntüleme yöntemlerine başvurmamalı.”


Prof. Dr. İzzet Rozanes (Radyodiagnostik uzmanı):

“.....Araştırma sonucunda da görüldüğü gibi bunda gerçek payı olduğu çok açık. Ancak CT’ler çok ciddi hayat kurtaran bir araç. Araştırmaya göre 29 bin kanser vakası varsayımı var ama tomografiler milyonlarca kişinin de hayatını kurtarmıştır. Yani karanlık yüzü var ama aydınlık bir yüzü de var. Gereksiz tomografi çekiminden kaçınılmalı. Türkiye’de gereksiz CT kullanımı olduğu varsayımı var. Ama madalyonun bir yüzü daha var. Hasta acile geliyor, ayak bileği burkulmuş. Doktor yumuşak doku teşhisi konuluyor. Ama eve gönderilen hastanın şikâyeti geçmiyor ve kırık olduğu ortaya çıkıyor ve doktor suçlanıyor. Ama radyasyonun potansiyelini göz önünde bulundurmalı....”



KAYNAK:

1- Dr. Rita Redberg, “Archives of Internal Medicine” DERGİSİ BAŞ YAZISI , [Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]

2- MİLLİYET GAZETESİ, 16.12.2009

[Dede-baba]

Bilgisyarlı Tomografi Kanser Riskini Artırır

San Francisco'daki California Üniversitesi'nden Rebecca Smith-Bindman tarafından yürütülen araştırmada, tarama cihazlarının düşünülenden fazla radyasyon yaydığı ve bilgisayarlı tomografinin sürekli kullanımının kanser riskini artırdığı bildirildi.

İtalyan La Stampa gazetesinde yayımlanan habere göre, San Francisco'daki California Üniversitesinde görev yapan Rebecca Smith-Bindman tarafından yürütülen bir araştırmada, tarama cihazlarının düşünülenden fazla radyasyon yaydığı belirtilerek, bu yöntemin, yılda 29 bin yeni kanser vakasına ve 14 bin 500 ölüme neden olabileceği kaydedildi. Tıbbın tüm alanlarında kullanılan ve önemli tanı yöntemleri arasında yer alan bilgisayarlı tomografinin sürekli kullanımının da kanser riskini artırdığı bildirildi.


Tıptaki her gelişmenin zararları ve yararları olduğuna dikkati çeken Smith-Bindman, hastanın tek bir tomografi uygulamasında maruz kaldığı radyasyon oranının düşük olduğunu, ancak tektik tekrarladıkça riskin arttığını vurguladı.

BAŞKA TANI YÖNTEMLERİ DE VAR

Smith-Bindman, hastaların alerjik olduğu ilaçlar gibi maruz kaldıkları radyasyon oranlarının da kayıtlara geçmesi gerektiğini belirterek, "Hasta şayet o yıl 10 kez tomografi çektirmişse bunu bilmek doktor açısından önemli olmalıdır" dedi. Smith-Bindman, başka tanı yöntemlerinin de olduğuna işaret ederek, bazı durumlarda bu uygulamaya başvurmaya hiç de ihtiyaç olmadığını da sözlerine ekledi.


kaynak:

[Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...]