Dede Garkın

[tuncer yilmaz]

Dede Garkın

OĞUZ BOYUNDAN, AHMET YESEVİ SOYUNDAN, HORASAN ERENLERİNDEN DEDE GARKIN KİMDİR?


1910a Kadar Mutasarrıflık Yani Valilik Makamı Olan 1920de Cumhuriyetin İlanına Kadar Ankara Valisi Mehmet Fuat Paşanın Evi Olarak Kullanılan Bu Binanın Alt Katında, Cümle Kapısının Yanında Dede Garkın Dergahı Yer Alıyordu.. ()
Türkler Anadoluya gelişlerinde sadece maddi varlıklarını değil yaşam biçimlerini, kültürlerini ve inançlarını da getirmişlerdi. Temel dinsel yapı olan GÖK TANRI inancı ile etkisi altında bulundukları Şamanizm, Budizm, Manihaizm, Musevilik ve Hıristiyanlık gibi inanç yapılarından da örnekler ve öneriler getirdiler. İslami sürecin içine giriş ve İslamiyetle tanışma İran-Horasan kaynaklı oldu. Gök Tanrı inancı Atalar ve Doğa Kültlerini bu yeni yapılanmanın içinde eriterek Heterodoks İslam veya Halk İslamı diye adlandırılan inanç yapısını oluşturdular. Tarihimize bir göz atacak olursak Horasanda Türk Topluluklarına inanç önderi olarak iki büyük Türk Mutasavvıfının yön verdiğini görürüz. Bunlar aynı çağın aynı düşüncenin iki büyük ismi olan AHMET YESEVİ ve EBUL VEFAdır. Ebul Vefanın yolu olan Vefailik, 13. Yüzyıl başlarında ilerde Bektaşi geleneğinde önemli bir yer tutacak olan Dede Garkın isimli bir Türkmen Şeyhi tarafından Anadoluya getirildi. Dede Garkından sonra yerine geçen Baba İlyas anadoluda büyük bir isyan başlattı. önce selçuklu ordularını bozguna uğratan Baba İlyas taraftarları yenildi. Hacı Bektaş-ı Velinin kardeşi Menteşde bu isyanda hayatını kaybetti. İşte bu isyanlar sebebiyle Selçuk ve Osmanlı tarihçileri Dede Kargın adını bilinçli olarak geri plana atmışlar ve Hacı Bektaş Veliyi ön plana çıkarmışlardır.

[kanlıbey]

düşüm Nickli Üyeden Alıntı

Dede Garkın

OĞUZ BOYUNDAN, AHMET YESEVİ SOYUNDAN, HORASAN ERENLERİNDEN DEDE GARKIN KİMDİR?


1910a Kadar Mutasarrıflık Yani Valilik Makamı Olan 1920de Cumhuriyetin İlanına Kadar Ankara Valisi Mehmet Fuat Paşanın Evi Olarak Kullanılan Bu Binanın Alt Katında, Cümle Kapısının Yanında Dede Garkın Dergahı Yer Alıyordu.. ()
Türkler Anadoluya gelişlerinde sadece maddi varlıklarını değil yaşam biçimlerini, kültürlerini ve inançlarını da getirmişlerdi. Temel dinsel yapı olan GÖK TANRI inancı ile etkisi altında bulundukları Şamanizm, Budizm, Manihaizm, Musevilik ve Hıristiyanlık gibi inanç yapılarından da örnekler ve öneriler getirdiler. İslami sürecin içine giriş ve İslamiyetle tanışma İran-Horasan kaynaklı oldu. Gök Tanrı inancı Atalar ve Doğa Kültlerini bu yeni yapılanmanın içinde eriterek Heterodoks İslam veya Halk İslamı diye adlandırılan inanç yapısını oluşturdular. Tarihimize bir göz atacak olursak Horasanda Türk Topluluklarına inanç önderi olarak iki büyük Türk Mutasavvıfının yön verdiğini görürüz. Bunlar aynı çağın aynı düşüncenin iki büyük ismi olan AHMET YESEVİ ve EBUL VEFAdır. Ebul Vefanın yolu olan Vefailik, 13. Yüzyıl başlarında ilerde Bektaşi geleneğinde önemli bir yer tutacak olan Dede Garkın isimli bir Türkmen Şeyhi tarafından Anadoluya getirildi. Dede Garkından sonra yerine geçen Baba İlyas anadoluda büyük bir isyan başlattı. önce selçuklu ordularını bozguna uğratan Baba İlyas taraftarları yenildi. Hacı Bektaş-ı Velinin kardeşi Menteşde bu isyanda hayatını kaybetti. İşte bu isyanlar sebebiyle Selçuk ve Osmanlı tarihçileri Dede Kargın adını bilinçli olarak geri plana atmışlar ve Hacı Bektaş Veliyi ön plana çıkarmışlardır.

Değerli Can

Kurgulama biçiminiz yanlış olduğu gibi,vardığınız sonuçda doğru değildir.Hacı Bektaş Veli Anadolu aleviliğinin serçeşmesidir.
Dede Garkın Hacı Bekdaş Veli'nin yol arkadaşıdır.Bahsettiğiniz gibi Selçuklular Hacı Bektaş'ı değil Mevlana'yı öne çıkarmışlardır.

Ayrıca Dede Garkın'lılar şimdide Hacı Bektaş'ı mürşüt olarak tanırlar.
Konuya daha sonra dönmeyi umut ediyorum.
Ayrıca Ahmet Yasevi ile Dede Garkın'ın bir akrabalığıda yoktur.
Ortak yanları her ikisininde Türkmen olmaları diyebiliriz.
Gerçeğin demine hü..

[Kıbrıslı]

verdigin bilgiler icin tesekuerler konuya ait bilgileri paylasip bizi aydinlatmani bekliyoruz saygilar

[kanlıbey]

Sevgili Canlar

Dede Garkın la ilgili bilgileri -imkanlarım ölçüsünde- sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

isterseniz önce Dedegarkın ocağıyla ilgili kısa bir bilgiyi paylaşalım.

Dedegarkın ocağının merkezi Malatya-Tohma ırmağı kenarındaki Dedegarkın köyüdür.Kuzey Malatyadaki Şah İbrahim ve Ali Seydi ocakları Dedegarkın ocağına bağlıdır.
Menkibesinde Dedegarkın'ın asıl adı Numan'dır.
Osmanlı egemenliğinden çok önceleri de var olan bu ocağın Malatya ve ülke genelinde çok miktarda talibi vardır.

Dedegarkın bir mahla olup,Garkın'ın dedesi anlamındadır.

Garkın 24 Oğuz boyundan birinin adıdır.

Saygı ile.

[kanlıbey]

Değerli Canlar


DEDEGARKINını anlamak nerdeyse Anadolu Aleviliğini anlamak gibi birşeydir.

Bu anlamda kızılbaşları anlatan aşağıdaki şiiri sizlerle paylaşıyorum.



Horasan'dan kalktık ,sökün eyledik
Düşürdüler bizi tozlu yollara
Omuzda parlıyı uzun şelfeler
Aşırdılar bizi karlı dağlara


Bölük bölük oldu yüklendi göçler
İhtiyarlar atlı yayandır gençler
Başımıza geldi gördüğüm düşler
Bizden sonra bu nam kalsın dillere





Saygı ve sevgilerimle..

[kanlıbey]

Değerli Canlar

Dede Garkın'ı anlatan menkıbe den kısa kısa bölümleri buraya aktarıyorum.



Hak Teala rehberi müştak erim bulmışam
Hemdemi ilme yaktım küfre iman bulmışam
Hamdü lillah didarında şems ile mahım bulmışam
Hamse kisvet nazili seb'almeşani bulmışam
Vechi Firdevsin ala ayini erkanın bulmışam
Rahı Huda nesli Ali'dir ismi Numan'ım medet
Lakabı Dede Garkın Sultan,Şah-ı Horasan'ım medet

---------------------------------

Galbi latiften nida geldi ve kelam eyledi
Kutb-i alem Numan'ım Rum'a seyran eyledi
Hacı Bektaş Veli'yi kendine hamrah eyledi
Nice amanın gözlerin nur ile ruşen eyledi
Dört yüz altmış halifeyle Rum'a peykan eyledi

-------------------------------


*Dede Garkın şiirleri-Naci Kum Atabeyli



Saygı ile.

[Kıbrıslı]

eyvallah sagolasin can sayende biraz bilgimiz oldu tesekurler diger kategorilerde bize paylasimlarinla desteklemeni bekliyoruz ask ile..

[Mihman]

kanlıbey Nickli Üyeden Alıntı

Değerli Can


...

Ayrıca Dede Garkın'lılar şimdide Hacı Bektaş'ı mürşüt olarak tanırlar.
Konuya daha sonra dönmeyi umut ediyorum.

...

Değerli Canlar,
Dede Garkınlılar Hünkar Hacı Bektaş Veli'yi severler, sayarlar, derin saygı ve muhabbet beslerler. Ancak Dede Garkın ile Hacı Bektaş Veli arasında astlık-üstlük gibi bir hiyerarşi yoktur. Tarihsel belgelerde Dede Garkın'ın Hacı Bektaş Veli'den önce Anadolu olduğu bildirilmektedir. İkisi de Mürşit ocaklarıdır, ve ikisine de bağlı Pir ocakları vardır. Ayrıca Dede Garkın Dedeleri Hacı Bektaş Çelebilerinden icazet almazlar, saygı, sevgi, muhabbet dışında mürşitlik-taliplik gibi bir bağları yoktur.

Dede Garkın Ocağı ve süreği ile ilgili Geniş bilgi için Dede Garkın Ocağı Dedelerinden sayın Hüseyin Dedekargınoğlu'nun "DEDE GARKIN SÜREĞİNDE CEM " isimli Yurt Yayınlarından çıkan kitabına bakabilirsiniz.

Saygılarımla

[kanlıbey]

Mihman Nickli Üyeden Alıntı

Değerli Canlar,
Dede Garkınlılar Hünkar Hacı Bektaş Veli'yi severler, sayarlar, derin saygı ve muhabbet beslerler. Ancak Dede Garkın ile Hacı Bektaş Veli arasında astlık-üstlük gibi bir hiyerarşi yoktur. Tarihsel belgelerde Dede Garkın'ın Hacı Bektaş Veli'den önce Anadolu olduğu bildirilmektedir. İkisi de Mürşit ocaklarıdır, ve ikisine de bağlı Pir ocakları vardır. Ayrıca Dede Garkın Dedeleri Hacı Bektaş Çelebilerinden icazet almazlar, saygı, sevgi, muhabbet dışında mürşitlik-taliplik gibi bir bağları yoktur.

Dede Garkın Ocağı ve süreği ile ilgili Geniş bilgi için Dede Garkın Ocağı Dedelerinden sayın Hüseyin Dedekargınoğlu'nun "DEDE GARKIN SÜREĞİNDE CEM " isimli Yurt Yayınlarından çıkan kitabına bakabilirsiniz.

Saygılarımla

Değerli Dostum

Dede Garkın la Hacı Bektaş aynı sosyal kökendendir.Aynı topluluktan olmalarından dolayı aynı zamanda bu coğrafyaya gelmişlerdir.
Dede Garkın Hacı Bektaş dan -tarihi rivayetlere göre- yaşca büyüktür ve bir takım şiir ve nefeslerde yol arkadaşlığı yaptıkları belirtilir.

Ancak tarih ve sözlü gelenek bir çok olayda Hacı Bektaş Ocağının Dede Garkınlılara müdahele ettiğini belirtilir.

Cemlerde ve en önemlisi nefeslerde Hacı Bektaş adı don değiştirmiş Ali olarak tariflenir.Abdal Musa buna bir örnektir.
Abdal Musa nın Dede Garkın gibi bir ereni bilmiyor olması düşünülebilirmi ?

Evet yol bir sürek binbirdir.Ve bu anlamda Dede Garkın Anadolu Aleviliğinin çok önemli bir erenidir.

Dede Garkına bağlı ocaklarda vardır.

Ancak Hacı Bektaş Veli serçeşmedir.
Burada yetkiden ziyade objektif bir durumdan bahsetmekteyim.
Şimdi geç vakit olduğu için konuya daha sonra dönmeyi umut ediyorum.


Saygı ve sevgilerimle.