Sponsor Reklamlar


Bozatlı HIZIR,Ya (XİZİR)...

 Alevi'lik Ana Forum Katagorisinde ve  Alevilik ve Aleviler /Ana Forum Forumunda Bulunan  Bozatlı HIZIR,Ya (XİZİR)... Konusunu Görüntülemektesiniz.=>...

 
Seçenekler
Alt 24.10.14   #1
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Bozatlı HIZIR,Ya (XİZİR)...


Dersim Inancı’nda

HIZIR
(ASPARÊ ASTORÊ QIRI/ BOZAT’IN SÜVARISI)
Yalnız Çharekli Aşiret Tanrısı Değil, Bütün Dünyanındır!
Her Yerde Hazır ve Nazırdır!
Dara Düşenin Dostu ve Kurtarıcılar Kurtarıcısıdır!
Yoksulların, Yaşlıların ve Kimsesizlerin Babasıdır!
ONUN RESMI MEKÂNI: BAZI DERSIM GÖLLERIDIR!
Her Yıl “Hızır Ayı” Geldiğinde Dersimlileri Ziyaret Etmektedir!


Munzır COMERD
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...

Konu bilgeyol tarafından (25.10.14 Saat 00:16 ) değiştirilmiştir.
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #2
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


2

Dersimlilerin Alevi olduğu aşikârdır. Zaten bunu tartışma konusu yapan da yok. Ama bu halkın bazı inançları var ki, üstü örtülü olduğundan şu son yıllara dek gizemini korumuşlardır. Bunları Alevilikle açıklamaya kalkışanlar bu işin içinden çıkamadılar. Kimisi de, bir daha bahsi geçmesin diye bunların üstünü örtmeye çalıştı. Işte söz konusu bu inançlardan biri de Hızır’ıdır.

Bu insanların inancını incelediğimizde, görüyoruz ki ininç dünyaları yalnız Hızır’la sınırlı değil. Kapsamı bugüne değin bilinenden daha da zengin. Hızır’ın yanında Duzgın1, Duzgın’ın Askerleri2 (Eskêrê Duzgıni), Khurês3, ev ve aile tanrısı4 (wayırê çêi), hayvanlar tanrısı5 (wayırê mali), kutsal yer ve yatır tanrıları (wayırê jiar u diaru), aşiret tanrıları (wayırê aşiru), ocak ve bava tanrıları (wayırê bavau), Evdıl Musa6, Evdıl Musa’nın Askerleri7 (Eskêrê Evdıl Musai)... gibi daha birçok motifi sayabiliriz.

Dersimlilerin Alevi olmalarına rağmen, diğer Alevilerde olmayan yukarıda bazılarını saydığımız türden inançlarının tümüne birden “Dersim Inancı”8 diyoruz. Bunlardan bir kısmına bundan önceki yazılarımızda eğilmiştik. Sözkonusu bu yazılarda yer yer, az da olsa Hızır’dan söz edildi. Hatta, sadece Hızır’ı kapsayan kısa bir yazı da kaleme aldık.9 Ama hiç kuşkusuz bunların hepsi de Hızır’ı açıklamak için çok yetersizdi. Bu eksikliği gidermek için Dersim folklorunun ışığında, Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki konumunu bütün boyutlarıyla ayrıntılı olarak burada irdelemek istiyoruz.

Dersim Inancı’ndan söz edildiğinde, ilkin Hızır’ın adı gelir akla tabii. Bunu ilk saptayan yalnız biz değiliz, bizden önce de bu yönde görüşlerini açaklayanlar var. Üstelik bunlar yalnız Dersimli de değil. Yabancılardan tutun da devlet görevlilerine kadar daha birçok kişinin adı var bu fikrin ardında.

Bunun nedeni, Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki etkisi ve ağırlığıdır. Ve hiç çekinmeden büyük bir gönül rahatlığıyla söyliyelim ki, bu gerçek yabancılara da yansıyor elbette. Yani bu onların gözünden de kaçmıyor. Ama bu arada Hızır’ın Asya kıtasındaki ünü de unutulmamalı. Dersim halkından başka, daha birçok halkın inanç, kültür ve mitolojilerinde Hızır’ın adını saptamak mümkün.

Anadolu’da Dersimlilerin dışında, konuştukları dil ne olursa olsun diğer Aleviler de inançlarında Hızır’a yer vermekteler. Ama bu Dersim Inancı’ndan bir hayli uzaktır. Hatta Müslüman Türk ve Kürt’lerin inanç ve kültürlerinde de buna rastlıyoruz. Örneğin; Türk’lerde “Dede Korkut”10 kitabını ve Kürt’lerde de “Sîyabend û Xecê”11 masalını burada anabiliriz. Fakat bilindiği üzre, Islam’ın Hızır’a pek öyle memnuniyet verici bir yaklaşımı yok ve olamaz da. Kuran’da bu konu da ele alınıp çerçevesi çiziliyor. Bu nedenle de Hızır’ın hareket alanı çok sınırlı.

Şunu söylemek istiyoruz; Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki yeri Khurês ve Duzgın’ın bu inançtaki yerine tıpa tıp benzemiyor. Yani o, daha birçok halkın inancında yer almaktadır. Fakat biz burada bunları kıyaslamaya kalkmıyacağız, zaten bu bizim işimiz de değil. Yapmak istediğimiz, Dersim inanç, kültür ve mitolojisinde Hızır’ın yerini araştırmaktır. Dersim’de Hızır kimdir? Karakteri ve özellikleri nelerdir? Dersim halkını sosyal açıdan nasıl etkiliyor? Inanç ve ibadette kendisine nasıl hizmet ediliyor? Ortaya çıkacak resimle Dersim’in ayrıcalığı kendiliğinden belirecektir.

Ilk elden hemen şunu da belirtmek istiyoruz; Dersim’de herkes Hızır’a yönelik olarak aynı ortak inancı paylaşmıyor. Bu durumun önemli bir nedeni de var tabii. Bilindiği gibi Dersim’de on iki Alevi Ocağı bulunmaktadır.12 Bunlardan kimisi Türkçe, kimisi Kürtçe ve kimisi de Dersim dilini yani Zazaca’yı konuşmaktadır. Şüphesiz, bunların renkleri de Dersim’in inanç ve ibadetine yansımaktadır.

Dersim halkının Zazaca konuşan kesimi çoğunlukla Khurêsli13 Ocağı’na bağlıdır. Khurêsliler inanç ve ibadetlerini Dersim diliyle yürütmekteler. Ve biz Dersim Inancı’yla bu kesimin görüşlerini yansıtmaktayız.
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #3
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


3


A-HIZIR



Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki karakterini ele almanın zamanı geldi artık. Her halkın inancında dua, dilek ve bedduaların olduğu biliniyor. Zaten dua ve dilekler olmaksızın ibadet edilemiyeceği ortada... Dersimliler de ibabette bunlara çok yer verirler. Tabii ki bu dua ve dileklerini yalnız Hızır’a yöneltmiyorlar. Dersim’in bütün tanrılarını hem de ad ve ünvanlarıyla bu dualarda dile getirlir.

Hızır’ın değişik ad ve ünvanlarla anıldığı bu dua ve beddulardan birkaçını burada vermeyi düşünüyoruz. Bunlar, Hızır’ın karakterini belirlemede önemli bir kaynaktır. Dersimlilerin Hızır’a bakış açısı bunlara yansıdığı gibi, ondan ne tür dileklerde bulundukları da gözler önüne seriliyor. Daha da önemlisi, Hızır’ın özelliklerini içeren bazı önemli ipuçlarını da beraberinde taşıyor.

Derlediğimiz dualardan bazılarını sıralıyoruz14:



- Hızır (Comerd Xızır/ Cömert Hızır) gariplerin yoldaşıdır!

- Hızır (Cansenık Xızır/ Tezcanlı Hızır) gariplerin yoldaşıdır!

- Hızır (Asparê Astorê Qıri/ Bozat’ın Süvarisi) bize merhamet eylesin!

- Hızır (Asparê Astorê Qıri/ Bozat’ın Süvarisi) akıbetimizi hayırlı etsin!

- Hızır (Asparê Astorê Qıri/ Bozat’ın Süvarisi) kendi elleriyle kuru ile yaşı birlikte yakmasın!

- Tezcanlısın Hızır bizi sahipsiz koma!

- Hızır (Meymanê Khalıki/ Ceddimin Konuğu) bakidir!

- Hızır (Meymanê Khalıki/ Ceddimin Konuğu) bizi elden ayaktan etmesin!

- Hızır (Meymanê Khalıki/ Ceddimin Konuğu) bizi yatağa mahküm etmesin!

- Hızır (Meymanê Dewrês Sılemani/ Dewrês Sıleman’ın Konuğu) hayırlı olanı yapsın!

- Hızır (Meymanê Dewrês Sılemani/ Dewrês Sıleman’ın Konuğu) hayırlısı neyse onu nasip etsin!

- Hızır, çoluk çocuğumuzun içine kıvılcımını atmasın!

- Hızır sizde hata görmesin!

- Hızır imdatınıza yetişsin!

- Hızır sizden darılmasın!

- Hızır seninle barışık olsun!

- Hızır imdatımızda yetişendir!

- Hızır’ın emanetindeyiz!

- Hızır (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır) senin elinden tutsun!

- Hızır (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır) çoluk çocuğumuzun yakasını zalimlerin eline vermesin!

- Hızır, senin yıldızını onlara sevdirsin!

- Hızır (Xızırê Gavanu/ Güçlükleri Aşan Hızır) işini yola koysun!

- Hızır çetin engelleri yıksın!

- Hızır bükük boynunu doğrultsun!

- Hızır (Xızırê Serê Dengız u Deryai/ Deniz ile Deryaların Üstündeki Hızır) seni muradına erdirsin!

-Senin davanı Hızır’a (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır) veriyorum!

- Hızır, ateşini tutup çoluk çocuğumuzun içine atmasın!

- Hızır’ın sesi her yere yetişir!

- Ya Hızır! sen bize sahip çık ve koru!

- Ya Hızır! sen bizi Kırat’ın (Qır) tırnağına bağışla!

- Ya Hızır! kendimi senin bahtına atıyorum!

- Ya Hızır! sen toz serpip izini yok etmeyesin!

- Ya Hızır! sen bahtımızı hayırlı eyleyesin!

- Ya Hızır! sen imdatımıza gelesin!

- Ya Hızır! sen gariplerimi yolda yolakda komayasın!

- Ya Hızır! sen hayırlısıyla bu işimizi yoluna koyasın!

- Ya Hızır! (Yimdatê Khalıki/ Ceddimin Imdadı) sen bize yetiş!

- Ya Hızır! (Asparê Tayê Qıri/ Boztay’ın Süvarisi)

- Ya Hızır! ( Asparê Tayê Qıri/ Boztay’ın Süvarisi) sen bize yetiş!

- Ya Hızır! (Ya Asparê Astorê Qıri!/ Ya Bozat’ın Süvarisi!) Nuh Peygamberin darına nasıl yetiştinse, bizim darımıza da öyle yetişesin!

- Ya Hızır! rızk dağıtıcı! çoluk çocuğumuzun rızkını sen veresin, sen azaltmayasın!

- Ya Hızır! sabahın aydınlığına binlerce kapı açan! duamızı sen kabul eyle!

- Ya Hızır! sen kurtarıcılar kurtarıcısısın! kimsesizlerin babasısın!

- Ya Hızır! sen varsın ki varsın!

- Ya Hızır! dar günün dostu!

- Ya Hızır! senin vicdanına kaldım!

- Ya Hızır! gariplerimi senin vicdanına bıraktım ve sana emanat ediyorum!

- Ya Hızır! sen dert ve keder canımıza koma!

- Ya Hızır! sen tezcanlısın!

- Ya Hızır! (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır) imdadımıza yetiş!

- Ya Hızır! biz çalışıp kazandık, emeğimizi yiyebilmenin mutluluğunu yaşıyalım!

- Ya Hızır! bize hayırlı bir yer nasip eyleyesin!



Derlediğimiz beddualardan bazılarını sıralıyoruz:

(Huzurdakileri sakınsın!)



- Hızır Feleğin ocağını batırsın!

- Hızır sizin ocağınızı batırsın!

- Hızır seni yüzükara etsin!

- Hızır seni taş etsin!

- Hızır senin devrini bitirsin!

- Hızır senin tepene vursun!

- Hızır evinin ocağını söndürsün!

- Hızır seni zehir zıkkıma bulaştırsın!

- Hızır senin boynunu devirsin!

- Hızır (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır) sana dermansız dert versin!

- Hızır onu hastalığa boğsun!

- Hızır başına bindirsin!
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #4
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


4

DERSIM INANCI’NDA HIZIR
HAK OLARAK BILINIR!



Çocukluğumuzda, Hızır’a dair büyüklerimizden dinlediğimiz ilk söylencelerden biri şudur:



“Hızır (Xızıro Khal/ Aksakallı Hızır), bir ilaç yapar ve bunu bir saksağana verir der ki,

- Bu ilacı götürüp insanların üstüne serpiştir ki, artık uzun ömürlü olsunlar, çok erken yaşlanmasınlar!

Saksağan gelip bir çam ağacına konar. Ve Hızır’ın sözünde durmayarak ilacı onun kulları yerine kendi başına serper. Bu arada ilaç ortalığa saçıldığından, bundan hem çam ağacı ve hem de ağacın altında bulunan bir yılan nasibini alır.

Bu nedenle insanların ömrü kısadır. Ama saksağanın, çamağacının ve yılanın ömrü bir hayli uzun.”



Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki yeri ve önemini bu söylence çok etkileyici bir biçimde gözler önüne seriyor. Öyle anlaşılıyor ki insanla hayvanın ve hatta bütün doğanın ömrü Hızır’a bağlıdır.

Bir Dersimliye “Hızır hangi donda görünür?” diye sorulacak olsa, alınacak yanıt hiç kuşkusuz şu olur: “Hızır; hayli kocamış, uzun ak sakallı, beyaz giyisilere bürünük, elinde asası ve altında beyaz bir atı olan bir kişi görünümündedir. O, her yerde hazır ve nazırdır.”

Bu söylenenler Hızır’ın hangi donda göründüğünü açıklamaktadır, ama kimdir bu Hızır? Şimdi bu konuyu biraz irdeliyerek aydınlatmaya çalışalam.

Burada öncelikle bava15 ve tikme’lerin16 görüşlerine başvuralım. Hızır’ın kimliği hakkında bakalım onlar ne düşünüyor.

Bava Hesenê Kolu17 Hak’ka yakarırken şöyle diyor:



“Gün doğuyor,

Bozat gözükmekte

Bozat bir çiçekdir

Süvarisi de tanrılara özgü gizemli renkte!

Her kim ki Hak’ka, Hızır’a yakarırsa

O, daima böylesinin yanındadır!”



Bava Hesen’in bakış açısı Hak ile Hızır’ın bir olduğu yönünde. Yani her ne kadar Hak veya Hızır diyorsa da, bunların ikisi de bir kimliği temsil etmekteler.

Wuşenê Tikmey yaklaşımı nasıl?



“Darımız olanda,

Hızır, sakın gecikme

Bu dünyanın Hak’kı sensin,

çoluk çocuğumuzu öksüz koma!”18



Wuşenê Tikmey de Hızır’a Hak olarak bakıyor. Ona kalırsa Hızır, bu dünyanın Hak’kıdır diye fikrini belirtiyor.



Bava Hesenê Baskoye19 (Başköylü Hasan Efendi) de aynı düşünceleri paylaşıyor. Bu anlayışını Türkçe olarak yazdığı şiirlerinden birine şu dizelerle yansıtıyor :



“Allah hem Hızır idi hem nazır idi

Darda kalanlara kavuşur idi!”20



“Sılo Feqir” adlı ezgi Dersim’de çok ünlüdür, her yörede tanınır. Dersim’in en eski türkülerinden olup variyantları çoktur. Bunun bir variyantını da Serdar kasete okuyor. Bu variyantta şu dizeler de geçiyor:



“Şu yaşlı halimle, vardım Mose’nin21 yanıbaşına

Köyün yatırı bana bir tasın içi gibi görünüyor

Köyün yatırı bana bir aynayla tasın içi gibi görünüyor

Hızır, eğer tanrılık (heqeni) yapacaksan dar günde yetişmelisin!”



Bu türküdeki görüş de oldukça net.

Biz, bu soruyu Bava Dewrês’e22 de yönelttik, dedik “Bava! Hızır kimdir? Bize bunu biraz açıklayabilir misin?”

Bava Dewrês, bu sorumuzu şöyle yanıtladı:



“Hızır’ın rahmetine kurban olayım! Hızır, yoktan var eyleyendir. Arşı (gök,uzay), kürsü (yer,dünya) laukalemi (lâ-kelâm, gayet kesin,MC) hükmeden Hızır’dır. O, Hak’dır. Şu bilinen evrenin Hak’kı var ya, odur. Dünyayı yapan, emir veren, eden odur. Hızır Hak’tır. Biz O’na Hızır da diyoruz, Hak da diyoruz. Binbir türlü ismi var.”



Bava Dewrês’in verdiği yanıt gayet açık. Üzerinde durmadan geçiyoruz.

Hızır’ın Dersim Inancı’nda Hak olduğu, yani tanrı olduğu orta yerde durmakta. Bu konuda verilen yanıtlar öyle net ki, bundan sonra söylenecek bir tek sözcük bile fazladır bizce.

Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...

Konu bilgeyol tarafından (25.10.14 Saat 00:45 ) değiştirilmiştir.
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #5
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


5

DERSIM INANCI’NDA HIZIR’IN

1001 AD VE ÜNVANI BULUNMAKTA!


Dersim Inancı’ndaki tanrıların birçoğu birden fazla ad ve ünvanla anılırlar. Bu kural Hızır için de geçerli elbet. Üstelik Hızır’ın ad ve ünvanları sayısız olduğundan bunları bir başka tanrınınkilerle kıyaslamak mümkün değil. Dersimliler bunu zaten kendi ağızlarıyla ifade etmekteler.

Örneğin, Bava Rızaê Garşiye23 Şah Hatai’den Türkçe bir deyiş söylüyor. Bu deyişin iki dizesini buraya alıyoruz:



“Binbir ismin var, biri de Hızır

Her nerede çağırsam orada hazır!”



Biz bu deyişi üç ayrı bava’dan derledik, yalnızca Bava Rıza’da bu dizelere rastlıyoruz. Dersim Inancı’nda Hızır’ın binbir adı olduğundan Bava Rıza da bu anlayışı kendi dizeleriyle okuduğu parçaya yansıtıyor.

Tıpkı dua ve beddualarda olduğu gibi Hızır’ın ad ve ünvanlarına bakarak da onun karakteristik özellikleri hakkında insan bir fikir sahibi olabilir. Türkçe anlamlarını yine parantez içinde bulacaksınız.

Hızır’ın ad ve ünvanlarından bazıları şöyle:



- Asparê24 Qıri, (Boz(at’ın) Süvarisi)

- Asparê Serê Qosani25 ,(Koşan Dağının Atlısı)

- Asparê Bağıra Sıpiye26, (Bağır Dağının Atlısı)

- Asparê Tayê Qıri, (Boztay’ın Süvarisi)

- Asparê Gedıgu, (Engellerin Atlısı)

- Asparê Serê Gedıgi, (Engelleri Aşan Atlı)

- Asparê Qırê Gerde Sisi, (Gerdanı Beyaz Bozat’ın Süvarisi)

- Asparê Berz u Alçaği, (Yücelerle Alçakların Atlısı)

- Bozatli Xızır, (Bozatlı Hızır)

- Bımbarek27, (Mübarek)

- Cenabi Heq, (Cenabı Hak)

- Comerd Xızır (Cömert Hızır)

- Dersedarê Dewrês Sılemani28, (Dewrês Sıleman’ın Öğretmeni)

- Dersedarê Dewrês Mıstefay29, (Dewrês Mıstefa’nın Öğretmeni)

- Destedarê Dewrês Mıstefay, (Dewrês Mıstefa’nın Yardımcısı)

- Hawarê Khalıki, (Ceddimin Imdadı)

- Heq, (Hak)

- Heqê Homete, (Dünya Alemin Hak’kı)

- Hezreti Xızır, (Hazreti Hızır)

- Iqrardarê Çaremine Bırau30, (Dörtkardeşin Ikrarı)

- Iqrarkariyê Pirê Xanıku31, (Pirê Xanıku’nun Ikrarı)

- Iqrarê Dewrês Sılemani, (Dewrês Sıleman’ın Ikrarı)

- Khalo Sıpe, (Aksakallı Koca)

- Khal Xızır, (Koca Hızır)

- Meymanê Dewrês Qemeri32, (Dewrês Qemer’in Konuğu)

- Meymanê Ana Yemise33, (Ana Yemise’nin Konuğu)

- Meymanê Khalıki, (Ceddimin Konuğu)

- Meymanê Mezela Sıpiye34, (Mezela Sıpiye’nin Konuğu)

- Meymanê Khal Oli35, (Khal Oli’nin Konuğu)

- Meymanê Meymanu, (Konuklar Konuğu)

- Meymanê Dewrês Sılemani, (Dewrês Sıleman’ın Konuğu)

- Meymanê Qızılbêli36, (Kızılbel’in Konuğu)

- Meymanê Dewrês Usıvê Tozılce37, (Tozılceli Dewrês Usıv’un Konuğu)

- Meymanê Dewrês Ali38, (Dewrês Ali’nin Konuğu)

- Meymanê Dewrês Khakıli39, (Dewrês Khakıl’ın Konuğu)

- Meymanê Pirê Xanıku, (Pirê Xanıku’nun Konuğu)

- Meymanê Çê Hesenê Dewrêsi, (Hesenê Dewrêsi gilin Konuğu)

- Meymanê Zargovıti40, (Zargovit’in Konuğu)

- Meymanê Hetê Seri, (Başköşenin Konuğu)

- Meymanê Dewrês Kêkıli41, (Dewrês Kêkil’in Konuğu)

- Meymanê Hewsê Qızılbêli42, (Kızılbêl Yatırının Konuğu)

- Meymanê Dewrês Hesenê Deri43, (Dereli Dewrês Hesen’ın Konuğu)

- Meymanê Khal Ferati44, (Khal Ferat’ın Konuğu)

- Mordemê Gavanê Çetıni, (Çetin Engellerde Yetişen)

- Mordemê Saata Tenge, (Dar Günlerde Yetişen)

- Qılauzê Aliyê Sılemani, (Aliyê Sılemani’n Kılavuzu)

- Qılauzê Çê Aliyê Çholaxi45, (Aliyê Çholaxi gilin Kılavuzu)

- Qılauzê Yıxır Goli46, (Yıxır Gol’un Kılavuzu)

-Qılauzê Xızırê Koê Seri, (Koê Seri Hızır’ının Kılavuzu)

-Qılauzê Meymanê Khal Oli, (Khal Oli Konuğunun Kılavuzu)

- Qılauzê Mezela Sıpiye, (Mezela Sıpiye’nin Kılavuzu)

- Qılauzê Golê Xızıri47, (Golê Xızıri’nin Kılavuzu)

- Qıratli Xızır, (Kıratlı Hızır)

- Xızırê Koê Seri, (Koê Seri’n Hızır’ı)

- Sıpellaê Serê Qosani, (Koşan Dağının Beyazlısı)

- Sıpellaê Serê Bağıra Sıpiye, (Bağır Dağının Beyazlısı)

- Seisê Qıri, (Bozat’ın Seyisi)

- Seisê Gılê Seri, (Doruğun Seyisi)

- Şiwariyê Astorê Qıri, (Bozat’ın Süvarisi)

- Wostaê Gavanê Çetıni, (Çetin Engellerin Ustası)

- Wayır48, (Tanrı)

- Xızır, (Hızır)

- Xızır Aley Selam, (Hızır Aley Selam)

- Xızıro Khal, (Koca Hızır)

- Xızırê Bonê Taseniye49, (Bonê Taseniye’nin Hızır’ı)

- Xızırê Serê Dengız u Deryay, (Denizle Deryaların Üstündeki Hızır)

- Xızırê Pırdê Suri, (Pırdê Suri’n Hızır)

- Xızırê Koê Seri, (Koê Seri’n Hızır)

- Xızırê Çewlıge, (Çewlıge’nin Hızır)

- Xızırê Tenganiye, (Dar Günün Hızır’ı)

- Xızırê Kêlek u Gemiye, (Kelekle Gemilerin Hızır’ı)

- Xızır Nebi, (Hızır Nebi)

- Xızır Qazi, (Gazi Hızır)

- Xızıro Cansenık, (Tezcanlı Hızır)

- Xeberdar, (Haberci)

- Xeberdarê Xeberdaru, (Haberciler Habercisi)

- Xelas, (Kurtarıcı)

- Xelasê Xelasu, (Kurtarıcılar Kurtarıcısı)

- Yimdatê Khalıki. (Ceddimin Imdatı)

Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #6
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


6

HIZIR’IN ATINA
DERSIM’DE “ASTORO QIR”
(BOZAT) DENIYOR!



Dersim Inancı’nda Duzgın’ın atlı olduğu bilinmektedir. Onun atını “Kimet”50 (Doruat) diye adlandırırlar. Bu nedenenle de Duzgın’ın ad ve ünvanlarından biri “Asparê Astorê Kimeti”dir51 (Doruat’ın Süvarisi). Ayrıca, kutsal yer ve yatır tanrıları da atlıdırlar. Tabii “Duzgın’ın Askerleri” (Eskêrê Duzgıni), söz konusu bu yer ve yatır tanrılarından oluşmakta. Verdiğimiz bu örneklerle Dersim Inancı’daki birçok tanrının atlı olduğunu vurgulamak istiyoruz. Khurês olmasa da Hızır atlıdır. Hızır, yalnız bu halkın inancında değil, onu sapiplenen daha birçok halkın inancında da atlı olduğunu belirtmeden geçemiyeceğiz.

Hızır’dan söz edildi mi Bozat’ı da (Astorê Qıri) anımsamak gerekir. Inancımızda, Bozat (Astorê Qıri) Hızır’dan onun gölgesiymiş gibi kopmuyor. Hızır yaşlı, uzun aksakallı, beyazlara bürünük, elinde asası olan bir tanrı. Bozat, adından da anlaşılacağı gibi Hızır’a benzer biçimde beyaz.

Hızır’ın bindiği bu beyaz atın adları da şunlar:



- Astoro Qır, (Bozat)

- Astoro Qıro Çiçeg, (Çiçek Bozat)

- Astoro Qıro Dıme Henein52, (Kuyruğu Kınalı Bozat)

- Astorê Bımbareki, (Mübarek’in At’ı)

- Astorê Xızıri, (Hızır’ın At’ı)

- Bımbarek, (Mübarek)

- Qır, (Boz)

- Qırê Xızıri, (Hızır’ın Boz’u)

- Qıro Sis, (Beyaz Boz)

- Tayo Qır, (Boz Tay)



Dersim’deki kutsal yer ve yatırların ardında özellikle Hızır’ın adı bulunuyor. Ama, bazılarının ardında da yalnız Bozat’ın adını bulmak mümkün. Halkımız, Bozat’ı gölde görmüşse gölü, kayada görmüşse kayayı inancındaki kutsal yerler arasına almış, onu Hızır’dan ayırmayarak ayaklarının dibine kurbanlar sunmuştur.

Bu çarpıcı gerçek Dersim’deki cemlere de yansıyor. Hak’ka yakarırken söylenen ilahiye Hızır, Bozat, Khurês ve Duzgın adlarını anarak başlıyor ve bunlarla da bitiriyorlar. Bavalar Hak’ka yakarı esnasında Hızır’ın adını andıkları oranda Bozat’ı da anmaktalar. Zaman zaman yalnız Bozat’a yakardıkları da olur. Onlar, Bozat’ın gelmesiyle Süvarisinin (Hızır) de gelmiş olacağını biliyorlar.

Bava Hesenê Kolu diyor ki:



“Senin adına kurban olayım!

Carımıza,

Hızır’ın Bozat’ı yetişsin!”53



Bava, burada Bozat’a yakararak imdada çağırıyor. Fakat, Hızır olmadan Bozat olabilir mi? Bava Hesen’in düşünceleri burada oldukçana duru. O, ilahinin bir diğer yerinde şöyle diyor:



“Gün doğuyor,

Bozat gözükmekte

Bozat bir çiçekdir

Süvarisi de tanrılara özgü gizemli renkte!”



Bu dizelerden de saptayabileceğimiz gibi, o, her nekadar Bozat’a yakarıyorsa da “Süvarisi”nin ondan uzaklarda olmadığını hesaplıyor tabii.

Bava Rıza da Hak’ka yakarırken ilahide bundan sözediyor:



“Gücenme bizden,

eylen bir yol, Bozat’ının tırnağına kurban olduğum!

(...)

Yatırın54 önünde tepeler var senin

Nalına, mıhına ve kerpetine canımı veririm!”

Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...

Konu bilgeyol tarafından (25.10.14 Saat 00:46 ) değiştirilmiştir.
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #7
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


7


DERSIM’IN BAZI GÖLLERI

BOZAT’IN RESMI MEKÂNLARIDIR!



Bava Rıza Kızılbel (Qızılbêl) kökenli Khurêslilerden. Bozat onun dizelerinde andığı yatıra sayısız ziyaretlerde bulunur. Kızılbel’in (Qızılbêl) kutsallığından kimse şüphe etmiyor. Ama, Bozat yalnızca burada görülmüyor, daha birçok yerde onun ayak izini görmek olası. Daha nice mekân, dağ ve bayırlarda izleri var onun. Şimdi bunların hepsi de Dersim’in kutsal yerlerinden sayılmakta. Görenler, bazılarının üstünde melakeler, bazılarının üstünde de mumların yandığını anlatmaktalar. Dersim halkı, bu yerlere ziyarette bulunurken kurbanlar adıyor, lokmalar dağıtıyor, mumlar yakıyor ve göz yaşı dökerek yakarıyor.

Dersim’in bazı göl ve göletleri var ki bunlar Bozat’ın resmi mekânlarıdır. Yani Bozat’ın her zaman bu göllerde olduğuna inanılır.

“Yıxır Gol” işte bu göllerden yalnızca biri. Çayırlı yöresinde Ruvet dağına yakındır. Bozat, bu gölde çok görülmüş. Her görüldüğünde “Süvarisi” (Hızır) yokmuş, ama Dersim Inancı’nda Hızır Bozat’tan uzak değil ki. Tabii Hızır’ın da bu gölde olduğuna inanırlar. Bu gölün dibinde bina görenler olduğu gibi, kimileri de kent görmekteler. Bu yöredeki Dersimliler Yıxır Gol’u sürekli ziyaret ederek ıssız bırakmıyor, kurbanlar sunuyor ve diliklerde bulunuyorlar.

Yıxır Gol’la Bozat’ı konu alan birçok sözlü ürün anlatılıyor. Her köyde ayrı bir söylenceyi dinlemek olası.

Bu söylencelerden birini Xalıka Gülizare55 bize aktardı:



“Yıxır Gol’un yakınında adı Ağuseno Seren olan bir köy var. Burada, Murteza adında kekeme konuşan biri yaşarmış. Bunun bir kısrağı varmış. Karısının adıysa Elê(Elif). Bir gün bu karısına,

- Elê! Ben Yıxır Gol’e gidiyorum!

der ve kısrağını alarak gider.

Murteza, kısrağı gölün kıyısında otlarken onu kollamaya çalışır. Biraz vakit geçince bunu bir uyku tutar. Bu da yere uzanarak uykuya dalar. Bir zaman sonra uyanır. Çevresine bakıp kısrağını arar. Bir de bakar ki, Bozat gölün içinden çıkıp kıyıda bunun kısrağıyla çiftleşti. Murteza, yerinden sıçrayarak oraya doğru koşaradım gider. Onun yetişmesine kalmadan, Bozat kısrağı bırakıp göle yönelir ve suya dalarak gölün derinliklerinde kaybolur.

Murteza’nın kısrağı Bozat’dan döl alır. Günü gelince bir yavru doğurur. Kısrağın tayı “Mübarek”e (Bozat) çok benziyormuş, tıpkı onun gibi beyaz. Murteza, tayı canından çok sevmiş. Yüreğinde, “Mübarek”den (Bozat) yine bir döl daha almayı geçiriyormuş. Bir gün yine karısına,

- Elê! Ben bu kısrağı yine Yıxır Gol’e götürüyorum! “Mübarek’in Atı”ndan (Hızır’ın Atı) bir döl daha alsın ki yine bir tayımız olsun! der.

Karısı uygun bulmuyor, ama Murteza onu önemsemiyor. Kısrak önde, tayı onun ardısıra göle doğru gider.

Göle vardıklarında, kısrakla tay kıyıda otlamaya başlarlar. O da, kendi kendine oyalanır. Bir bakar ki, “Mübarek” (Bozat) ansızın suyun yüzüne çıktı ve gelip tayın boynundan kaptığı gibi gölün derinliklerine götürdü. Ardından, ne Bozat çıkar gelir, ne de tayı.

Murteza bir süre bekler, bakar ki kimsecikler su yüzüne çıkmıyor, çaresiz boynunu bükerek kısrağını alır eve döner. Evde karısına,

- Elê! Ben biriyle yetinmediğimden, “Mübarek” (Bozat) bana verdiğini de geri aldı ve beni eli boş eve gönderdi! diyor.”



Yıxır Gol ile ilgili bir diğer söylenceyi de Bava Hesenê Kolu’dan dinledik:



“Khurêslilerin “Şixu” kolundan adı “Hok” olan bir bava varmış. Kendisi bana akraba olur. Hok, Yıxır Gol’de çok kalır, buraya hizmet eder. Bunun, çok güzel bir kısrağı olur. Günlerden bir gün, kısrağının dizgirlerini tutarak, bu önde, kısrağı bunun peşinde Yıxır Gol’ın kıyısında yürüyormuş. Biraz yürüyünce dönüp arkasına bakıyor ki kısrak yok. Kısrağın gemi havada, dizginler bunun elindeymiş. Üstelik kulaklarına da ayak sesleri geldiğinden aldanmış. Meğrersem atı bunun peşisıra gelmiyormuş.

Hok, ortalığa göz gezdirerek kısrağını arar. Kısrağı aşağılarda bir yerde, Bozat’ı da onun üstüne çıkmış haliyle bulur. Bu, koşarak yanlarına gidinceye dek kısrak dölünü alır. Bozat da kaçıp gölün sularına dalarak gözden kaybolur. Hok, bu durumu görünce işin farkına varır ki, göle dalan at Hızır’ın Bozat’ıydı.

Vakti süresi dolunca kısrak beyaz bir tay doğurur. Kapı komşu bu taya bayılır. Gelen geçen Hok’tan bu tayı ister. Hem de karşılığında altın, mal mülk ve hatta tarla teklif edenler çıkar. Buna rağmen o, tayı kimseye vermez.

Birgün tayla kısrağı alarak gölün kıyısına gider. Hok’ın gönlünden aslında Bozat’tan yine bir döl almak geçiyor. Bu, gölün kenarında oturup Hak’ka yakarır. Biraz geçince Bozat gölden su yüzüne çıkar ve kısrağa bir bakış bile atmadan gidip tayın yanıda durur. Sonra tayı kaptığı gibi gölün sularında kaybolur. Hok kendi kendine döğünür, el kol sallar, yalvarır yakarır her ne yaparsa bir şey elde edemez. Gölden ne Bozat çıkar, ne de tayı. Hızır, Hok’a verdiği gibi geri de alır.”

Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #8
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


8

Yıxır Gol’un üstünde yalnız Hok değil, daha birçok önemli kişi kalır ve hizmet eder. Bunlardan biri de Hesen Efendiyê Baskoye’dir. Hesen Efendi, Yıxır Gol’un kıyısına bir kulübe yaptırır. Birkaç tabak tencere, bıçak kaşık ve kazan ile saçayağı gibi mutfak malzemesini getirip bu kulübede bırakarak “Burayı ziyaret edenlere, kurban adayanlara gerekli olabilir.” der.

Hesen Efendi’nin Türkçe yazdığı şiirlerinden birinde Yıxır Gol’ın bahsi şu dizelerle geçiyor:



“Hasani ezelden koyun çobanı

Ağır Göl’de kurar Ulu Divan’ı

Ayıracak hayvan ile insanı

Hakikat noktası varımız bizim!”56



Bavalar, Hak’ka yakarırken ilahide Yıxır Gol’un adını da anmaktalar. Son yıllarda Yıxır Gol’den söz açıldı mı, Hasan Efendi’nin adı da onunla bütünleşdiğinden, peşine hemen onun adını da eklerler.

Bava Usen Baqi, Heniyo Pil’de57 Hak’ka yakarıyor. Okuduğu ilahinin bir kesitinde şöyle diyor:



“Nerede kaldın Yıxır Gol?

Hesen Efendi, hayırlı bir kılavuz gönder bize!

(...)

Ya Hesen Efendi’nin kılavuzu,

Yıxır Gol nerede kaldın?

Divane divane köyün yanına sürdü

Bize gücenmesin!”



Bir örnek daha verelim.

Bağır dağında adı “Gola Bağıre” olarak bilinen bir gölet bulunuyor. Burası da Hızır’ın resmi mekânıdır. Birazdan bu konuya değineceğiz. Bozat’a ilişkin olarak bu gölet hakkında şimdilik şunu söyliyebiliriz: Hızır’ın resmi mekânı olması yanında, bu gölün bir diğer özelliği de, suları dalgalanınca dalgalarının Bozat’a benzemesi ve hatta bir at gibi kişnemesidir. Bu yöreden Naçıka Zerifa58 bunları bize aktarıyor.



Hızır ile Bozat’ın mekân tuttuğu bir diğer gölü de X. Xamırpêti’den öğreniyoruz.

Yalnız burada değil, Varto yöresindeki bazı göller de yine Varto yöresinde yaşıyan Dersimliler tarafından Hızır ya da Bozat’ın resmi mekânı olarak görülüyor, kutsal yerlerden sayılıyorlar. K. Xamırpêti’n bu konuya ilişkin önemli bir yazısı Tija Sodıri adlı dergide yayımlandı.59 Burada “Gola Xamırpêti” diğer adıyla da “Gola Keske” diye bilinen bir gölün bahsi geçiyor. Bu gölde Hızır ve Bozat görülmekteymiş. Ayrıca belirttiğine göre yöredekiler bu gölden esinlenerek Hızır’a “Asparê Gola Keske” (Gola Keske’nin Atlısı) ünvanıyla da yakarıyorlar
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #9
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


9


DERSIM’IN
BAZI GÖLLERI DE HIZIR’IN RESMI MEKÂNLARIDIR!



Hızır, Dersim ilinde nerelerde görülmemiş ki? Yer var ki Dersimlilerin carına yetişmiş, yer var ki kendilerine konuk olmuş ve kimi yerler de var ki onları imtihan etmiştir. Dersim halkı durup dururken sebepsiz yere Hızır’a “Cansenık” (Tezcanlı) demiyor. O, “Ya Hızır!” diye yakaranın yanıda hazır ve nazır olmuştur. Hızır; Kêmerê Duzgıni’de60, Zargovıt’te, Jele’de61, Bağıre’de, Qosan’da, Pırdo Sur’de62, Taseniye’de63, Qızılbêl’de, Garşiye’de64...ve daha sayısız yerlerde görülmüştür. Yani ilimizin her yanında ona rastlayabiliriz.

Tabii bir de göl ve göletlerimizi anımsamakta yarar var. Üstelik inançsal açıdan bunların yeri çok önemli. Hızır, Erzincan ve Pülümür yöresinde Yıxır Gol, Golê Xızıri, Aci Gol, Gola Bağıre adıyla bilinen göl ve göletleri mekân tutmuş, bunlarda ayan beyan görülmüş ve buralarda hazır ve nazır olmuştur. Diğer taraftan Golê Buyere adındaki göl de aynı özelliktedir. Hiç şüphesiz Hızır, bu gölleri kendisine resmi mekân olarak seçmiştir. O, devamlı bu göllerin içinde hazır bulunmaktadır.

Şimdi bu konuya ilişkin iki örnek vermek istiyoruz.

Ilk örneği bize Bava Dewrês anlatıyor.



“Gola Bağıre diye bilinen gölet Balabanlılara taraf düşüyor. Gölün arkası dağ, her iki kenarı dağ, önü ise düzdür. Büyük bir gölet. Içine kar suyu birikiyor.

Ağaye Çholaxi giller Çuliye köyünde kalıyorlardı. Bunlar Balabanlıdır. Hesen Ağa bunların ceddi olur. Bunlar Gola Bağıre’ye gidip kurbanlar kesmiş, lokmalar dağıtmış ve mumlar yakmışlar.

Balabanlıların cedlerinden Çholaxê Aliyê Heseni atlıymış. Nasıl olmuşsa, bunun atı göletin içine doğru yürümüş, suların içine gömülüp birlikte kaybolmuşlar.

Millette bir feryat bir figan, bir ağlama bir sızlama ki ortalığı velvele almış yürümüş. Bakmışlar ki göletten kimsenin çıkacağı yok, başlamışlar bunlar yine kurbanlar kesip dua ve dileklerde bulunmaya.

Birden göletin suları fokur fokur kabarıyor, ardından da Çholaxê Aliyê Heseni atlı olarak su yüzüne çıkıyor. Bunun piposu ağzında dumanı tütüyor ve hiç bir yerine bir damla da olsa su ilişmemiş, kup kuru duruyormuş.

Göletten çıkınca meraktan buna sormuşlar,

- Sen nereye gittin? ne gördün? Biz senin için o kadar feryat ettik, kurbanlar adadık!

Demiş ki:

- Ben bir yerde beyaz bir binanın önüne gittim. Bunun kapısı açıldı içeriye girdim. Uzun aksakallı bir ihtiyar, başına yeşil bir peşgir dolamış orada oturmakta. Emir verip bana kahve yaptırdı. Kahveyi getirdiler. Ben pipoma tütün doldurdum, kahvemi yudumladım. Gözlerimi açtım ki sizin yanınızdayım.

Çholaxê Aliyê Heseni bu Gola Bağıre göletinde Hızır’a konuk olmuş.”



Bava Hesenê Kolu da bize böyle bir olay anlattı. Yalnız bu Golê Buyere gölünde geçiyor:



“Bir keresinde birkaç asker gelip ta Golê Buyere gölünde çıkarlar. Zaten bizim o dağ taşta çok asker geziyor. Askerlerden biri demiş ki,

- Ben kendime bu gölde biraz yüzeceğim!

Arkadaşı buna razı olmamış.

- Girme! burası göl, olmaya ki içinde boğulasın!

diye uyarır.

Yüzmek isteyen de,

- Ben denizlerde yüzmüş biriyim, şu küçücük göl de ne ki!

diye diretmiş.

Asker, giyisilerini çıkarıp göle girer. Biraz yüzdükten sonra birden gölün dibine batar. Sesi sedası kesilir. Arkadaşı buna seslenir, bağırır, çağırır, döğünür her ne ederse bu su yüzüne çıkmaz.

Aradan biraz geçince bunun umudu kesilir. Arkadaşlarına,

- Mutlaka boğuldu! gidip orduya haber verelim!

Bunlar artık toparlanıp gitmek üzereyken, gölden culp diye bir ses çıkar ve asker su yüzünde görülüverir.

Kendisine,

- Gölün dibinde nasıl bu kadar kalabildin?

diye sorarlar.

O da der ki:

- Adamın biri beni gölün dibine doğru çekti. Aksakallı bir ihtiyar karşıma çıktı. Bana “Neden bu göle girdin? Yüzecek başka bir yere bulamadın mı? Buranın ziyaret olduğunu bilmiyor muydun?” diye sordu. Ihtiyara yalvardım. Dedim ki “Kusuruma bakma! Ben buranın ziyaret olduğunu bilmiyordum. Tövbe diyor bir daha asla girmiyorum!” Ihtiyar bana “Sağ ayağını kaldır!” dedi. Ayağımı kaldırdım, bana “Seni bir daha burularda görmiyeyim!” dedi ve elindeki asayla sağ ayağımın tabanına bir tane vurunca fırlayıp gölün yüzüne çıktım.

Bu asker üç koyun getirerek Golê Buyere’de kurban eder.”



Biz burada konumuza ilişkin olarak iki örnek aktardık. Ama yukarıda değindiğimiz gibi, Dersim’in Hızır’ı yalnız Golê Buyere ile Gola Bağıre’yi değil daha Golê Xızıri ile Aci Gol’u da mekân olarak tutmuştur. Ayrıca bu göllerin dibinde ışık görenler, kent görenler de var.
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...

Konu bilgeyol tarafından (25.10.14 Saat 00:46 ) değiştirilmiştir.
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  
Alt 24.10.14   #10
bilgeyol
bilgeyol - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
BİZİM KABEMİZ İNSANDIR...
Yönetici
Üyelik tarihi: Jun 2012
Nereden: KERBELA-KOBANİ
Mesajlar: 11.315
Rep Puani : 76
Standart Cevap: Bozatlı HIZIR...


10

HIZIR (KHALO SIPE),
BIR DE ÇHAREKLI AŞIRET TANRISIDIR!



Dersim Inancı’nda yalnız ev ve aile tanrısı (wayırê çêi ), hayvanlar tanrısı (wayırê mali), kutsal yer ve yatır tanrıları (wayırê jiar u diaru) ya da ocak ve bava tanrıları (wayırê bavau) değil, ayrıca bir de aşiret/ kabile tanrıları (wayırê aşiru/ qevilu) var. Çharekliler65 de bir Dersim kabilesidir. Onların da elbette bir kabile tanrısı var. Adı “Khalo Sıpe”dir (Aksakallı Koca/ Ihtiyar). Khalo Sıpe, Hızır’ın ad ve ünvanlarından biridir. Yani Hızır’ı kendi kabilelerinin koruyucu tanrısı olarak da benimserler. Bunun nedenini öğrenmek istedik.

Bava Dewrês’in Hanımı Çhareklidir. Kendisi, Khalo Sıpe’yle ilgili bize şunları aktardı:



“Çhareklilerin ceddi öküzünü yükleyip, artık doğru mu yanlış mı bilemiyeceğim, Karakoçan yönünden gelir. Bu der ki,

- Öküzüm nerede durup yere yatarsa, bende orada evimin temelini atacağım.

Ve öküzünü süre süre gelir. Şeniyêağu denen yere geldiklerinde, öküz dinlenmek amacıyla yere yatar. Girişip burada bir ev yaparlar. Evin çatısını bitirirler, yalnızca sütun kalır. Bir gün bakarlar ki, Khalo Sıpe sütunu getirip tavana dayar ve ortalıktan kaybolur. Bunun görünce kurbanlar bir derya olur. Tabii, bu sütun bir ziyarettir. Bu sebeple Çharekliler bunu Ziyaret olarak benimserler ama yalnızca Çhareklilerin değil, herkesin ziyaret akınına uğrar.”



Birçokları bu söylenceyi bilirlir. Hepsinin de anlattığı hemen hemen birbirini tutar. Fakat Hızır’ın Dersim Inancı’ndaki etkisi yalnız bir aşiretin çerçevesiyle sınırlı değildir. Dersim’in genelini kapsar. Biz bunu ön taraflarda birazcık açmıştık. Eğer bu anlayış Dersim’in genelini kapsamasaydı bu halk hep bir ağızdan “Hızır” der miydi.

Bava Usenê Baqi bir Khurêsli, ama Hızır’a tanrı olarak şöyle diyor:



“Tezcanlısın Hızır, nerede kaldın?

Bizi sahipsiz koma Hızır!

(...)

Tezcanlı Hızır bize gücenmesin!

De gel, de gel, de gel!

Bizi sahipsiz koma tanrım!

Talip ile taraftarlarımıza

sahip çıkp tanrım!”



Wuşenê Tikmey de ne Khurêslidir, ne de Çharekli; ama o da tanrıya şöyle yakarıyor:



“Hey be tanrı, tanrı, tanrı!

Bilmem neyi beğeniyor, neye de razı?

Diyorlar bunu bizden beklemeyin, Hak’ka ermekle bilinir!

Ne kadar yaşlıysa da Hızır (Khal Xızır/ Aksakallı Hızır) tezcanlıdır

Çağırıldığı yerde hazır ve nazırdır!”66



Kısacana şunu belirtelim ki; Hızır, her ne kadar Çareklilerin koruyucu aşiret tanrısıysa da, aslında genel tanrılarından biridir
Sponsor Reklamlar

__________________
Sorgulanmamış hayat yaşamaya değmez.
Sokrates




HAYATIN SESİ’Nİ biz kurduk.
Biz susmadıkça
HAYATIN SESİ’de susmayacak.
Ve biz hiç susmayacağız.

EVRENSEL GAZETESİNİ DESTEKLEYELİM.

DERSİMİ UNUTURSAN MARAŞ,
MARAŞI UNUTURSAN SİVAS,
SİVASI UNUTURSAN GAZİ,
GAZİYİ UNUTURSAN SONUN OLUR.



ALEVİLİK YOLDUR...

Konu bilgeyol tarafından (25.10.14 Saat 00:47 ) değiştirilmiştir.
bilgeyol isimli Üye şimdilik offline konumundadır  

Seçenekler


Bookmarks
    Bu içeriği paylaş --> Facebook Bu içeriği paylaş --> del.icio.us Bu içeriği paylaş --> Myspace Bu içeriği paylaş --> Google Bu içeriği paylaş --> Twitter Bu içeriği paylaş --> MSN Bu içeriği paylaş --> Digg Bu içeriği paylaş --> Yahoo Bu içeriği paylaş --> Linkedin
Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Önceki veya sonraki konu...
Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Hizir orucu acma saatleri Keno Hızır Orucu 6 06.02.11 22:52
Bozatlı hızır Alevi Alevi Hikayeleri 0 18.04.10 18:50
Ya Hizir Semahi izle Alevi Semah Ve Cem İcerikli Videolar 0 15.04.10 14:48
Hizir Ceminden goruntuler Alevi Alevi Resimleri 1 21.01.10 17:57




Satılık pomeranian Pomeranian Boo

Sitemiz tüm dünyaya açık, hiçbir ayrım yapmaksızın faaliyettedir. Sitemize katılmak için alevi olmanız şart değildir kapımız herkese açıktır ve herkes fikir ve düşüncelerini özgürce konuşabilir. Ayrıca tüm üyeler her türlü görüşlerini önceden onay olmadan anında siteye yazabilmektedir. Her türlü sorumluluk yazan kullanıcıların kendisine aittir. Uygunsuz davranış vb. hareketler bazen site ekibinin gözünden kaçabilir. Bu yüzden uygunsuz davranış görülmesi durumunda, şikayetlerinizi iletişim bölümünden bildirirseniz, gerekli işlemler yapılacaktır. Bu site, telif hakları Copyright ©2000 - 2011, Jelsoft Enterprises Ltd'e ait olan vBulletin® scripti ile tasarlandı ve kodlandı. Ayrıca sitemiz extra Php ve Ajax -jQ- ile güçlendirildi. Arama motoru optimizasyonu ise, vBSEO kullanılarak yapılmıştır.

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 PL2