[Kıbrıslı]

Sofra duasından sonra miazlar yenir. Bu esnada gözü Hızır Miaz'ında olan canlar Pir elinde, şifa niyetine miaz alırlar. Kimi canlarda hasta olupda Ayin'i Cem'e gelmiyen hastalar için Pir elinde miaz alıp, şifa niyetine beraberinden hastaya götürürler.



Miazlar yendikten sonra, sucu hizmeti ile görevli kişi, mukaddes Tas'ın içine bir miktar su koyup, ulu divan önüne gelerek, usuluna uygun olarak dara durup «nefes Pir'de dir» diye buyurup, su için dua ister. Pir veya Rayver, şifa duası okur:



ŞİFA DUASI

Bismi Şah hala hala diyelim

Keremine sığındım ya Rebil alemin
Ebedi hayat suyu niyetine içen canların
Dertlerine derman eyle. Hastalara şifa eyle.
Bu dualarımızı dergahi izzettinde kabul eyle.
Gerçeğe Hü.


Pir, suya dua verildikten sonra, sucu hizmeti ile görevli kişi, Ayin'i Cem'e katılan bütün canlara mukaddes ebedi hayat (ab'i hayat) suyu niyetine teberrüken dağıtır. Zira arzu eden canlar, mukaddes ebedi hayat suyundan hasta olup da Ayin'i Cem'e gelmiyen canlara, mal ve davarına şifa niyetine beraberinden teberrüken götürürler.



Mukaddes ebedi hayat suyu mütakiben Pir, Ayin'i Cem'e katılan canların dağılması için şöyle buyurur: «Dar çeken didar görsün, istiyen canlar evine varsın.» Pir'in bu duyrusundan sonra, Ayin'i Cem'e katılan canlar birer-birer pirleri niyaz edip, dağılırlar. Böylece köylüler arasında komşuluk ilişkilerini yenileyen, kalıcı barışı, huzur ve göven bağlarını kuvvetlendiren, mukaddes bir Xeylas gecesi daha geride kalmış olup, nice Xeylasların nasip olması dileğiyle son bulur. Kaynak: Varto'ya tabi Taşçı köyünden kain, Pir Bozi ocağında bulunan elle yazılmış risale (1)'den alınmıştır.



ONİKİ HİZMET


Oniki hizmet, Ayin'i Cem (Cıvat) esnasında görevli oniki kişinin yerine getirdiği hizmetin adıdır. Oniki hizmetten görev alan kişiler yaptıkları işe göre de, ad alırlar. Bu oniki hizmetin sahipleri, sırası ile şunlardır:



1. Pir Makamı, talib toplumun en yüksek temsilcisi olan Pir, ulu divanda pir postuna oturur ve Ayin'i Cem'i yürütür.



2. Rayver Makamı, talib Yolu'nun ruhani önderi olan Rayver, ibadethanede oniki hizmetten görev alan kişilerdan sorumlu olmakla birlikte, hem inanç bazında günün mana ve anlamı üzerine konuşma, hem de Ayin'i Cem'i yürütme yetkisine sahiptir.

3. Mürşid Makamı, talib toplumu'nun örf ve adet hukuku'nun en yüksek temsilcisi olan Mürşid, talib toplumu arasında vuku bulan dava ve hadiselerde, özünü dara çeken davacı veya davalıya müsevi muamele, tarafların söz haklarını muhafaza etmekle birlikte, davacı ve davalının kendilerine serbestçe arzettikleri hadiseleri dinler. Akabinde Ayin'i Cem'e katılan kapı komşulara da söz hakkını verir ve onlarıda dinledikten sonra, onların büyük bir ekseriyetinin müşterek görüş ve rızaları unsuru ile suçun haline ve derecesine göre, muhtelif cezalar verme yetkisine sahiptir. Mürşid'in kararında katiyet asıldır. Talib, Mürşid'in kararına ihtiraz edemez

4. Haberci Hizmeti, hem Ayin'i Cem'in yapılacağı günü ve ibadethane'yi köylüye haber verir, hem de Ayin'i Cem esnasında gözcünün yardımcısıdır.

5. Gözcü Hizmeti, ibadethane'nin iç düzeninden sorumlu olmakla birlikte, edeb ve erkana aykırı hareketlere müdahale etme yetkisine sahiptir.

6. Çıracı Hizmeti, hem ibadethane'nin aydınlatma işinden, hem de çıra yağını tedarik etmek işinden sorumludur. Çıra, alemi aydınlatan Hakk'ın ışığı (nuru) olarak temsilen yakılır. Ayin'i Cem süresince pirler dahil, hiç kimse sırtını ışığa çeviremez.

7. Kurban ve Miaz Hizmeti, köylüler madi imkanları dahilinde miazınıda yanına alarak, içinde Xeylas gecesi icra edilen mekana gelip, Ayin'i Cem'e katılır. Ayin'i Cem'e katılan canların beraberinde getirdikleri miazlardan sorumludur.

8. Süpürgeci Hizmeti, Ayin'i Cem süresince her hizmetin sonunda, ulu divan önüne süpürge çalmakla görevlidir.

9. Kapıcı Hizmeti, hem ibadethane'nin giriş ve çıkış gövenliğini sağlamak, hem de Ayin'i Cem'e katılan canların emanette bıraktıkları eşyalardan sorumludur.

10. Sucu Hizmeti, hem ibadethane'nin su ihtiyacını tehmin etmek, hem de Ayin'i Cem'e katılan canların su ihtiyacını tehmin etmekle görevlidir.

11. Zakir (Dewrēs) Hizmeti, Ayin'i Cem süresince, içinde Hakk, Hızır ve Pir'in adı geçen nefes okur, ibadet'in akışını sağlar ve Semah yürütme yetkisine de sahiptir.

12. Bekçi Hizmeti, Ayin'i Cem'in yapılacağı gece bekçiler köyün dışında köylünün can ve mal gövenliğinden sorumlu olmakla birlikte, olası saldırı ve telikelere karşı, köyü müdafa etmek ve ibadethane'yi olaydan haberdar etmektir. Kaynak: Varto'ya tabi Taşçı köyünden kain, Pir Bozi ocağında bulunan elle yazılmış risale (1)'den alınmıştır.



MISAYİV KURUMU



Mısayiv, bu kelime Dêrsim dilinde "Yol kardeşliği" anlamında kullanılır. Mısayiv kurumu'nun temeli, kendine özgü talib Yolu'nun bir kurumudur. Her Yol talibi, akranı bir gençle kendine mısayiv tutmakla mükellefdir. Mısayivler, iyi gününde tüm gözellikleri paylaştıkları gibi, dar gününde de mümkün mertebe, imkanlar dahilinde birbirlerine bağlı ve birbirlerine yardımcı olmakla yükümlüdürler.



Mısayiv edinmenin koşlları ise, ana hatlariyle şöyledir, mısayiv tutmak istiyen kişiler, evvela bu niyetlerini ailelerine açıklar. Şayet her iki aile de makul ve münasip görürse, mısayiv adayları ocağa bağlı bir Rayver'e müracaat edip, bu niyetlerini ifade ederler. Rayver mısayiv olmaya karar vermiş kişilere, mısayiv edinmenin koşullarını ve zorluklarını anlatır. Şayet Yol açısından bir sakınca görülmez ise, mısayiv olmaya karar vermiş kişiler, bir Ayin'i Cem'da pir divanı önünde sağ ayak baş parmağı, sol ayak baş parmağının üzerinde kenetli olacak şekilde, sağ el sol göğüs kalbin üzerinde, baş hafif eğik olmakla birlikte dara durup bu niyetlerini ifade derler.



Pir, özünü dara çekmiş olan mısayiv adaylarına şöyle buyurur: «Sevgili canlar, Rayver'in tavsiyesini, aile fertlerinizin rızalıklarını ve müsadelerini aldınız mı?» diye sorar. Şayet cevap evet ise, Pir, Yolun hüküm ve zorluklarını şu sözlerle anlatır:



Yol kardeşliği
Bir defa olur ve bir ömür boyudür.

İki mısayiv aile, bir ömür boyu birbirlerine
karşı maddi ve manevi olarak sorumluluk taşırlar.

Elinizi, dilinizi ve belinizi tüm kütülüklerde arındıracaksıniz..